Duch Pański spoczywa na Mnie (Łk 4,14-22a)

Przygotowanie

  • Synagoga w Nazarecie staje się miejscem programowego manifestu Jezusa. Skończył się czas starotestamentalnego oczekiwania. Oto na oczach mieszkańców tej niewielkiej galilejskiej miejscowości wypełniają się prorockie zapowiedzi, nadszedł czas łaski i miłosierdzia dla wszystkich ubogich, zniewolonych i przygniecionych. Duchu Święty, prowadź mnie w dzisiejszej modlitwie Słowem, przygotuj moje serce na przyjęcie Mesjasza.

Punkty do medytacji

  • Potem powrócił Jezus mocą Ducha do Galilei, a wieść o Nim rozeszła się po całej okolicy. On zaś nauczał w ich synagogach, wysławiany przez wszystkich (ww. 14-15) Powrót Jezusa do Galilei po kuszeniu na pustyni (Łk 4,1-13) nie jedynie zwykłą podróżą, lecz triumfalnym wkroczeniem w mocy Ducha Świętego. Ruch ten nie wynika z ludzkiej ambicji, ale jest bezpośrednim skutkiem prowadzenia przez Ducha, który namaścił Go podczas chrztu. Wieść o Jezusie rozchodzi się błyskawicznie, co świadczy o wielkim głodzie duchowym ówczesnego człowieka. Głównym terenem działalności Mistrza stają się synagogi, czyli religijne i społeczne serce każdej żydowskiej osady. Jezus wchodzi w istniejące struktury starotestamentalnego judaizmu, by je odnowić od wewnątrz. Czy pozwalam Duchowi Świętemu prowadzić się przez moja codzienność? Czy mam świadomość, że stan mojej wiary ma duchowy wpływ na moje otoczenie?
  • Przyszedł również do Nazaretu, gdzie się wychował. W dzień szabatu udał się swoim zwyczajem do synagogi i powstał, aby czytać (w. 16) Przybycie Jezusa do Nazaretu ma zarówno wymiar sentymentalny, jak i teologiczny. Z jednej strony jest to powrót do korzeni Jego ludzkiej tożsamości i dotychczasowego życia. Ewangelista zaznacza, że uczestnictwo w liturgii szabatowej było Jego „zwyczajem” (gr. to eiothos auto), co ukazuje Jezusa jako pobożnego Żyda, szanującego tradycję ojców. Co do wymiaru teologicznego, Łukasz pisze, że w trakcie synagogalnej liturgii Jezus „powstał, aby czytać”. Jest to moment przełomowy, w którym Syn cieśli publicznie wychodzi z roli rzemieślnika, by przyjąć rolę Nauczyciela. Uświadomię sobie, jak wielkim skarbem jest tradycji wiary przejęta od moich przodków. W jaki sposób dbam o jej zachowanie? Jak jest moja rola we wspólnocie wiary? Do czego Pan mnie powołuje?
  • Podano Mu księgę proroka Izajasza. Rozwinąwszy księgę, znalazł miejsce, gdzie było napisane (w. 17) Podanie zwoju proroka Izajasza nie było przypadkiem, gdyż była to księga najczęściej czytana w synagogach i zawierająca najwięcej proroctw mesjańskich. Fakt, że Jezus „znalazł miejsce” (gr. heuren ton topon), sugeruje suwerenny i celowy wybór konkretnego tekstu. Nie czyta On fragmentu na chybił trafił, lecz dobiera słowa, które doskonale zdefiniują Jego tożsamość i misję. Gest rozwinięcia zwoju jest symbolicznym otwarciem skarbca starotestamentalnych obietnic, które czekały na ten moment przez stulecia. Czy potrafię wskazać na fragmenty Pisma Świętego, które szczególnie opisują moją tożsamość? Czy noszę w swojej pamięci te urywki, które mnie ukształtowały duchowo?
  • Duch Pański spoczywa na Mnie, ponieważ Mnie namaścił i posłał Mnie, abym ubogim niósł dobrą nowinę, więźniom głosił wolność, a niewidomym przejrzenie; abym uciśnionych odsyłał wolnymi, abym obwoływał rok łaski Pana (ww. 18-19) Odczytany fragment Izajasza stanowi programowy manifest mesjański, przy pomocy którego Jezus definiuje źródło swojej mocy i cel działania. Słowa „Duch Pański spoczywa na Mnie” (gr. pneuma kyriu ep eme) potwierdzają Jego namaszczenie, to że jest Chrystusem (hebr. Meszijah, „Pomazaniec”). Jego misja jest skierowana do „ubogich” (gr. ptochois), co w sensie biblijnym oznacza ludzi pokornych (hebr. anawim), którzy swoja ufność całkowicie złożyli w Bogu. Ponadto Jezus przedstawia się jako Boski Wyzwoliciel, który przychodzi zerwać kajdany zła i przywrócić godność uciśnionym. Ogłoszenie „roku łaski” (gr. eniauton kyriu dekton) nawiązuje do starotestamentalnego prawa, które nakazywało co 50 lat darować długi i wyzwalać niewolników. Jezus przenosi tę społeczną ideę na poziom zbawienia wiecznego, inaugurując czas nieskończonego Bożego miłosierdzia. Zatrzymam się na chwilę Jezusowym manifeście. Ja też jestem Jego adresatem. W którym fragmencie proroctwa Izajasza najbardziej się odnajduję?
  • Zwinąwszy księgę, oddał słudze i usiadł; a oczy wszystkich w synagodze były w Niego utkwione (w. 20) Po odczytaniu wybranego przez siebie fragmentu Jezus z szacunkiem zwija zwój i oddaje go słudze synagogalnemu). Następnie siada, co w tradycji żydowskiej było oficjalną postawą nauczyciela przygotowującego się do wygłoszenia autorytatywnego komentarza. Ten gest oznacza, że to, co zaraz powie, będzie miało rangę oficjalnej wypowiedzi. Ewangelista plastycznie opisuje reakcję tłumu, pisząc „oczy wszystkich były w Nim utkwione”, co wyraża ogromne napięcie. To intensywne spojrzenie mieszkańców Nazaretu miesza w sobie ciekawość, dumę z rodaka, ale i pewną roszczeniowość. Czy pielęgnuje w sobie głód Słowa? Co mogę zrobić, by moje spotkania ze Słowem były jeszcze bardziej owocne?
  • Począł więc mówić do nich: «Dziś spełniły się te słowa Pisma, któreście słyszeli» (w. 21) Jezus wypowiada najkrótszą, a zarazem najbardziej wstrząsają homilię, spośród zapisanych na kartach Ewangelii. Słowo „Dziś” (gr. semeron) oznacza, że czas oczekiwania na Mesjasza definitywnie się zakończył i nastała nowa era w historii zbawienia. Jezus nie mówi już więcej o proroctwach w czasie przyszłym, lecz utożsamia się z ich wypełnieniem tu i teraz, na oczach świadków zgromadzonych w nazareńskiej synagodze. Wyrażenie „spełniły się te słowa” oznacza, że tekst Izajasza ożył i stał się Osobą siedzącą przed nimi. Jezus stawia siebie w centrum Pisma Świętego, pokazując, że to On jest kluczem do zrozumienia wszystkich obietnic Boga. Starotestamentalne proroctwa wypełniają się także w moim życiu. Jest tak za każdym razem, gdy w jego centrum umieszczam Chrystusa. Kim Jezus dzisiaj jest dla mnie? Za co szczególnie chciałbym Mu podziękować?

Modlitwa w ciągu dnia

  • „Panie Jezu, napełniony Duchem Świętym Mesjaszu, bądź Panem mojego życia, Tobie oddaje moją codzienność. Ogłaszaj nad nią rok łaski Pana”.

Odwagi, to Ja jestem (Mk 6,45-52)

Przygotowanie

  • Cud rozmnożenia chleba, o którym opowiadała wczorajsza perykopa, był bez wątpienie wielkim dziełem Jezusa. Uczniowie jednak nie do końca zrozumieli jego znaczenie. Niebezpieczna przeprawa przez Jezioro Galilejskie stanie się pretekstem do głębszego pojęcia, kim jest Jezus i jaki jest cel Jego misji. Duchu Święty, bądź ze mną w dzisiejszej modlitwie Słowem, pomóż mi jeszcze lepiej poznać Jezusa i postawić kolejny krok na drodze wiary.

Punkty do medytacji

  • Zaraz też przynaglił swych uczniów, żeby wsiedli do łodzi i wyprzedzili Go na drugi brzeg, do Betsaidy, zanim sam odprawi tłum (w 45) Zaraz po spektakularnym cudzie rozmnożenia chleba Jezus przynagla uczniów do przeprawienia się na drugi brzeg. Użyty tutaj grecki czasownik anankadzo sugeruje zdecydowanie, mające na celu odcięcie apostołów od entuzjazmu tłumu. Pan chce uchronić swoich wybranych przed pokusą politycznego mesjanizmu, który mógłby wybuchnąć wśród nasyconych ludzi. Cel podróży, Betsaida, to wioska rybacka leżąca na północnym brzegu jeziora, na wschód od ujścia rzeki Jordan. Mistrz bierze na siebie trud pożegnania i rozpuszczenia wielotysięcznego tłumu, który dzięki Niemu został nasycony duchowo i cieleśnie. Jak reaguję, gdy ktoś chwali moją wiarę lub prowadzoną przez mnie ewangelizację? Czy pamiętam w takich momentach, by całą chwałę oddać Chrystusowi?
  • Rozstawszy się więc z nimi, odszedł na górę, aby się modlić (w. 46) Gdy zgiełk tłumu ucichł, Jezus udaje się samotnie na górę, szukając ciszy i odosobnienia. Góra w tradycji biblijnej jest miejscem uprzywilejowanym, strefą bliskości z Bogiem i miejscem objawień. Po dniu pełnym intensywnej posługi i cudów, Pan potrzebuje osobistej rozmowy z Ojcem, by na nowo rozeznać swoją misję. Ta nocna modlitwa pokazuje, że źródłem Jego mocy jest głęboka więź z Niebem. Dystansując się od duszpasterskiego sukcesu, Jezus równoważy swoja aktywność kontemplacją. Jak dzisiaj wygląda mój kontakt z Bogiem? Czy dbam o codzienną modlitwę, czas duchowego dialogu z Ojcem?
  • Wieczór zapadł, łódź była na środku jeziora, a On sam jeden na lądzie (w. 47) Gdy zapada zmrok, uczniowie znajdują się na środku jeziora. Fizyczny dystans między łodzią a lądem podkreśla głębokie osamotnienie apostołów, którzy muszą zmagać się z żywiołem bez widocznego wsparcia Mistrza. „Środek jeziora” symbolizuje punkt bez powrotu, miejsce najdalsze od jakiegokolwiek bezpiecznego brzegu i ludzkiej pomocy. Ewangelista buduje napięcie, kontrastując stabilność lądu, na którym przebywa Jezus, z chwiejnością fal po których płynie łódź. Ciemność nocy potęguje lęk i poczucie zagubienia, które ogarniać zmęczonych wioślarzy. Przypomnę sobie te sytuacje, w których byłem „na środku jeziora”. Co wtedy czułem i myślałem? Gdzie szukałem oparcia?
  • Widząc, jak się trudzili przy wiosłowaniu, bo wiatr był im przeciwny, około czwartej straży nocnej przyszedł do nich, krocząc po jeziorze, i chciał ich minąć (w. 48) Jezus, mimo ciemności i odległości, widzi zmagania swoich uczniów. Dopiero jednak o „czwartej straży”, czyli tuż przed świtem (3:00 – 6:00), decyduje się do nich dołączyć. Kroczenie po wodzie nie jest magiczną sztuczką, lecz objawieniem boskiej władzy nad chaosem i śmiercionośnym żywiołem. Tajemnicze sformułowanie „chciał ich minąć” (gr. ethelen parelthein autus) nawiązuje do starotestamentalnych teofanii, w trakcie których Bóg „przechodził”, objawiając swoją chwałę (np. Wj 33,22; 34,6; 1 Krl 19,11). Jezus chce, aby uczniowie rozpoznali w Nim Pana panującego nad prawami natury. Czy wierzę, że Jezus ma władzę nad całym stworzeniem, także nad moim życiem?
  • Oni zaś, gdy Go ujrzeli kroczącego po jeziorze, myśleli, że to zjawa, i zaczęli krzyczeć (w. 49) Reakcją uczniów na niezwykły widok jest paniczny, pierwotny strach przed zjawiskami nadprzyrodzonymi. Biorą Jezusa za „zjawę” (gr. fantasma), co w ich mniemaniu zwiastowało nieszczęście. Ich krzyk jest wyrazem przerażenia. Ich umysły nie były w stanie połączyć postaci Nauczyciela z tego rodzaju potęgą. To nieporozumienie pokazuje, jak łatwo lęk potrafi zniekształcić obraz Boga. Czego najbardziej w moim życiu się lękam? Czy oddałem już wszystkie moje lęki i obawy Chrystusowi?
  • Widzieli Go bowiem wszyscy i zatrwożyli się. Lecz On zaraz przemówił do nich: «Odwagi, to Ja jestem, nie bójcie się!» (w. 50) Wyrażenie, że „widzieli Go wszyscy”, podkreśla obiektywne, choć przerażające doświadczenie całej grupy. Jezus reaguje słowem, nie pozwalając, by lęk na dłużej zdominował serca uczniów. Wypowiadane przez Niego „Ja jestem” (gr. ego eimi) to nie tyle przedstawienie się, co nawiązanie do boskiego imienia Jahwe objawionego Mojżeszowi – „Jestem, który Jestem” (hebr. ehje aszer ehje). Jezus identyfikuje się jako Bóg obecny i panujący. Jak echo powraca Księga Izajasza, gdzie Bóg mówi: „Nie lękaj się, bo Ja jestem z tobą; nie trwóż się, bo Ja jestem twoim Bogiem” (Iz 41,10). Jezusowe wezwanie do odwagi nie oznacza, że zagrożenie zniknęło, ale że w centrum tego zagrożenia jest Ktoś potężniejszy od żywiołu. Mój Bóg jest, trwa, działa… Jakie uczucia rodzą się we mnie, gdy o tym teraz myślę?
  • I wszedł do nich do łodzi, a wiatr się uciszył. Wtedy oni tym bardziej zdumieli się w duszy, nie zrozumieli bowiem [zajścia] z chlebami, gdyż umysł ich był otępiały (ww. 51-52) Gdy tylko Jezus wchodzi do łodzi, wiatr natychmiast ustaje, jakby posłuszny niememu rozkazowi swojego Stwórcy. Cisza, która następuje, jest dla uczniów równie wstrząsająca jak wcześniejsza burza. Ich wewnętrzne zdumienie osiąga szczyt, ich dotychczasowe kategorie rozumienia rzeczywistości zostały zburzone. Ewangelista kończy dodaje surowy komentarz, wyjaśniający przyczynę lęku i zdumienia apostołów. Ich serca były „otępiałe” (gr. peporomene), co w języku biblijnym oznacza duchową ślepotę i niezdolność do percepcji Bożych tajemnic. Jak dzisiaj wygląda moje serce? Czy nie ma w nim przeszkód, które nie pozwoliłyby mi całkowicie otworzyć się na Chrystusa?

Modlitwa w ciągu dnia

  • „Panie Jezu, daj mi poznać Ciebie, zaprowadź w moim sercu Boży pokój i harmonię.

Wy dajcie im jeść! (Mk 6,34-44)

Przygotowanie

  • Gdy apostołowie wracają do Jezusa po ich pierwszym rozesłaniu, opowiadają Mu o wszystkim, czego zdziałali i czego nauczali. Wysłuchawszy ich, Pan poleca im, by udali się na miejsce pustynne w celu odpoczynku. Wsiada z nimi do łodzi i odpływają. Nie będzie jednak dane im odpocząć. Tłumy bowiem podążają lądem za łodzią… W chwili ciszy uspokoję moje myśli, przygotuje się na spotkanie ze Słowem.

Punkty do medytacji

  • Gdy Jezus wysiadł, ujrzał wielki tłum. Zlitował się nad nimi, byli bowiem jak owce niemające pasterza. I zaczął ich nauczać o wielu [sprawach] (w. 34) Gdy Jezus wysiada z łodzi, widzi wielki tłum. Mimo że nie taki był Jego pierwotny plan, widok ten nie wzbudza w Nim ani irytacji zniecierpliwienia. Ewangelista pisze, że Pan „zlitował się”. W tekście greckim pojawia się tutaj czasownik splanchnidzomai, który bardziej dosłownie można przetłumaczyć jako „poruszenie wnętrzności”. Chodzi o głębokie poruszenie na widok czyjegoś cierpienia. Zgromadzony tłum przywodzi Jezusowi na myśl biblijny obraz owiec pozbawionych pasterza, narażonych na błądzenie i ataki wilków. Rozpoznaje On w tych ludziach głód duchowy, który jest jeszcze bardziej dotkliwy niż głód fizyczny. Dlatego, zanim poda im chleb, zaczyna karmić ich swoim Słowem, nauczając o sprawach Królestwa. Jakie uczucia rodzą się we mnie, gdy myślę o ludziach pogubionych życiowo? Czy mam dla nich litość i współczucie?
  • A gdy pora była już późna, przystąpili do Niego uczniowie i rzekli: «Miejsce to jest pustkowiem, a pora już późna. Odpraw ich. Niech idą do okolicznych osiedli i wsi, a kupią sobie coś do jedzenia» (ww. 35-36) Z nastaniem wieczora uczniowie zaczynają odczuwać niepokój o los zgromadzonego tłumu. Zwracają Jezusowi uwagę na późną porę, sugerując dyskretnie, że czas nauczania powinien się już zakończyć. Miejsce, w którym przebywali, było pustkowiem, co wykluczało możliwość szybkiego znalezienia schronienia czy zapasów. Proponują rozwiązanie, które w ich oczach wydaje się najbardziej pragmatyczne: natychmiastowe odprawienie tłumu. Sugerują w ten sposób, aby ludzie sami zadbali o swoje potrzeby, udając się do pobliskich wiosek w poszukiwaniu żywności. Propozycja ta zdradza pewien dystans i bezradność uczniów wobec skali ludzkich potrzeb, z jakimi się zderzyli. Co w zetknięciu z ludzką biedą we mnie przeważa, chęć niesienia bezpośredniej pomocy czy szukanie kogoś, na kogo można by złożyć odpowiedzialność?
  • Lecz On im odpowiedział: «Wy dajcie im jeść!» Rzekli Mu: «Mamy pójść i za dwieście denarów kupić chleba, żeby dać im jeść?» (w. 37) Odpowiedź Jezusa burzy całkowicie logiczny tok myślenia apostołów, brzmi jak niemożliwy rozkaz: „Wy dajcie im jeść”. Mistrz celowo przenosi odpowiedzialność z tłumu na swoich uczniów, rzucając im wyzwanie przekraczające ich ludzkie możliwości. Reakcja uczniów jest gwałtowna i pełna ironii, co widać w pytaniu o konieczność wydania aż dwustu denarów. Kwota ta stanowiła równowartość około dwustu dniówek robotnika, co dla prostych rybaków było majątkiem absolutnie nieosiągalnym. Jezus celowo doprowadza ich do konfrontacji z własną niewystarczalnością i brakiem środków materialnych. Przypomnę sobie sytuacje, w których pomoc drugiemu człowiekowi wydawała się przekraczać moje możliwości. Czy szybko się w tedy poddawałem i dystansowałem, czy może jednak szukałem rozwiązania na miarę moich sił?
  • On ich spytał: «Ile macie chlebów? Idźcie, zobaczcie!» Gdy się upewnili, rzekli: «Pięć i dwie ryby» (w. 38) Zamiast dyskutować o abstrakcyjnych pieniądzach, których nie mają, Jezus nakazuje przeprowadzenie inwentaryzacji dostępnych zasobów. Pyta konkretnie o liczbę chlebów, zmuszając uczniów do działania i sprawdzenia stanu faktycznego wśród zgromadzonych. Po zbadaniu sytuacji uczniowie meldują o znalezieniu zaledwie pięciu chlebów i dwóch ryb. Ta znikoma ilość jedzenia w zestawieniu z wielkim tłumem wydaje się wręcz groteskowa. Ewangelista Marek podkreśla ten kontrast, aby uwypuklić wielkość cudu, który za chwilę nastąpi. Bóg zaczyna działać nie od tego, czego brakuje, ale od tego skromnego minimum, które człowiek jest w stanie Mu ofiarować. Czego jest więcej w moim myśleniu o sobie, dostrzegania moich braków czy uświadamiania sobie małych, ale jednak zasobów, którymi dysponuję?
  • Wtedy polecił im wszystkim usiąść gromadami na zielonej trawie. I rozłożyli się, gromada przy gromadzie, po stu i pięćdziesięciu (ww. 39-40) Jezus przejmuje inicjatywę i wydaje polecenie, aby posadzić wszystkich w zorganizowanych grupach na trawie. Wzmianka o „zielonej trawie” (gr. epi to chloro chorto) jest cennym szczegółem, sugerującym wiosnę i bliskość świąt Paschy. Organizacja tłumu wprowadza ład i spokój, zaradza chaosowi, który mógłby wybuchnąć podczas rozdawania żywności głodnym ludziom. Nakaz ten jest też testem posłuszeństwa dla uczniów, którzy muszą ustawiać ludzi do posiłku, nie mając w rękach jeszcze nic prócz kilku bochenków. Jezus przygotowuje w ten sposób uroczystą ucztę, nadając temu wydarzeniu charakter niemal liturgiczny. Czy dbam o porządek w moim życiu, zarówno ten zewnętrzny jak i wewnętrzny?
  • A wziąwszy pięć chlebów i dwie ryby, spojrzał w niebo, odmówił błogosławieństwo, połamał chleby i dawał uczniom, by podawali im; także dwie ryby rozdzielił między wszystkich (w. 41) Jezus bierze w swoje ręce skromną ilość pożywienia, wykonując gesty, które w sposób oczywisty zapowiadają ustanowienie Eucharystii w Wieczerniku. Spojrzenie w niebo oznacza modlitwę dziękczynną i odwołanie się do Boga Ojca jako źródła wszelkiego błogosławieństwa. Ponadto błogosławieństwo i łamanie chleba to tradycyjne żydowskie gesty ojca rodziny rozpoczynającego posiłek. Cud dokonuje się dyskretnie, w trakcie łamania i podawania chleba uczniom do rozdania. Rola uczniów jest kluczowa: to oni pośredniczą między Jezusem a ludem, własnoręcznie roznosząc cudownie pomnożony pokarm. Czy oddaję moje talenty i możliwości w ręce Jezusa, by On je pobłogosławił i pomnożył? Czy mam świadomość, że Bóg najczęściej działa w sposób dyskretny i niespektakularny?
  • Jedli wszyscy do syta i zebrali jeszcze dwanaście pełnych koszów ułomków i [resztek] z ryb (ww. 42-43) Wszyscy jedzą aż do pełnego nasycenia. Nikt nie odchodzi głodny ani nie otrzymuje zbyt małej porcji. Cud ten zaspokaja realny, fizyczny głód wielu ludzi, nie jest jedynie symbolicznym czy duchowym doświadczeniem. Pełne nasycenie jest znakiem czasów mesjańskich, w których Bóg przygotowuje obfitą ucztę dla swojego ludu na górze Syjon. Po zakończonym posiłku uczniowie zbierają to, co pozostało, napełniając aż dwanaście dużych koszy ułomkami chleba i ryb. Liczba dwanaście odnosi się do dwunastu pokoleń Izraela. Nadmiar jedzenia pokazuje, że Boża łaska nie jest wyliczona „na styk”, lecz zawsze jest hojna i przekracza ludzkie potrzeby. Czy ufam w Bożą moc i jej obecność w moim życiu? Czy nie ograniczam działania Boga moim małodusznym nastawieniem?

Modlitwa w ciągu dnia

  • „Panie Jezu, dziękuję ci za moje zdolności i talenty. Naucz mnie ufności w Twoje prowadzenie, uwrażliwiaj moje serce na potrzeby braci i pomóż dzielić się z nimi wszystkim, co posiadam”.

I obchodził Jezus całą Galileę (Mt 4,12-17.23-25)

Przygotowanie

  • Kończy się czas przygotowania. Jan Chrzciciel zostaje wtrącony do więzienia. Rozpoczyna się czas Mesjasza. Jezus z wielkim zapałem przemierza bezdroża Galilei, by „mieszkańcom cienistej krainy śmierci” przynieść światło zbawienia. Duchu Święty, pokazuj mi Jezusa, pomóż mi zachwycić się Jego osobą i odnaleźć moje miejsce w Jego misji.

Punkty do medytacji

  • Gdy [Jezus] posłyszał, że Jan został uwięziony, usunął się do Galilei (w. 12) Aresztowanie Jana Chrzciciela jest dla Jezusa sygnałem do rozpoczęcia nowego etapu misji. Nie szuka on w tym momencie bezpośredniej, męczeńskiej konfrontacji z Herodem Antypasem czy żydowskimi elitami religijnymi, dlatego podejmuje decyzję o zmianie lokalizacji. Wyrażenie „usunął się” (gr. anachoresen) nie oznacza ucieczki podyktowanej tchórzostwem, lecz strategiczne wycofanie się na teren bardziej podatny na Ewangelię. Czas przygotowań się kończy, a zaczyna czas realizacji. Czy potrafię z roztropnością angażować się w sprawy wiary i dostosowywać moje świadectwo do danej sytuacji?
  • Opuścił jednak Nazaret, przyszedł i osiadł w Kafarnaum nad jeziorem, na pograniczu [ziem] Zabulona i Neftalego (w. 13) Jezus podejmuje bolesną, ale konieczną decyzję o opuszczeniu rodzinnego domu i zerwaniu z dotychczasowym życiem w Nazarecie. Wybór Kafarnaum jest genialnym posunięciem, gdyż miasto to leżało na ważnym szlaku handlowym i tętniło życiem. Jego położenie nad Jeziorem Galilejskim zapewniało możliwość szybkiego przemieszczania się łodzią na drugą stronę. Czasownik „osiadł” (gr. katokesen) sugeruje, że Jezus stał się stałym rezydentem Kafarnaum, żyjąc wśród rybaków, celników i kupców. Czy mam świadomość, że dojrzałość wiary zakłada umiejętność zachowania zdrowego dystansu do dotychczasowego życia? Czy potrafię podejmować samodzielne decyzje, nieobciążone niedojrzałymi więzami rodzinnymi?
  • Tak miało się spełnić słowo proroka Izajasza (w. 14) Ewangelista Mateusz, pisząc do chrześcijan pochodzenia żydowskiego, nieustannie wykazuje zgodność życia Jezusa ze Starym Testamentem. Formuła „tak miało się spełnić” (gr. hina plerothe) podkreśla, że historia Jezusa nie jest zbiorem przypadków, lecz realizacją odwiecznego planu Boga. Prorok Izajasz widział duchową przyszłość tego regionu na osiem wieków przed narodzeniem Chrystusa. Dla Mateusza geografia Palestyny jest teologiczną mapą, na której Bóg precyzyjnie kreśli szlaki zbawienia. Każde wydarzenie w życiu Zbawiciela ma swój głębszy, ukryty sens. Czy szukam w Piśmie Świętym światła na moją codzienność? Czy mam świadomość, że również wobec mojego życia Pan plan, który warto odkryć u wypełnić?
  • Ziemia Zabulona i ziemia Neftalego, na drodze ku morzu, Zajordanie, Galilea pogan! (w. 15) Wymienione regiony były historycznie pierwszymi ofiarami najazdów asyryjskich i deportacji, przez co stały się symbolem upokorzenia Izraela. Nazwa „Galilea pogan” (gr. Galilaia ton ethnon) wskazuje na wielokulturowy i wieloreligijny charakter tej krainy, przez co ortodoksyjni Żydzi patrzyli na nią z wyższością. Bóg odwraca jednak ludzkie hierarchie, wybierając to, co wzgardzone, aby tam objawić swoją chwałę. „Droga ku morzu” (łac. Via Maris) to starożytny trakt handlowy, co podkreśla, że Ewangelia ma wypłynąć na szerokie wody świata pogańskiego. Wymienienie Zajordania poszerza horyzont misji Jezusa poza ścisłe granice Ziemi Obiecanej. Jaki jest mój udział w głoszeniu Ewangelii? W jaki sposób angażuję się we wsparcie misji i misjonarzy?
  • Lud, który siedział w ciemności, ujrzał światło wielkie, i mieszkańcom cienistej krainy śmierci wzeszło światło (w. 16) Obraz ludu „siedzącego w ciemności” (gr. kathemnos en skotei) dramatycznie opisuje stan duchowej depresji, ignorancji i braku nadziei, w jakim tkwili ludzie przed przyjściem Chrystusa. Ciemność symbolizuje tu nie tylko brak poznania Boga, lecz również panowanie grzechu i lęk. Przyjście Jezusa jest porównane do gwałtownego wschodu słońca – „światło wzeszło” (gr. fos eneteilen), które rozprasza mroki nocy bez żadnego wysiłku. Chrystus nie przynosi jedynie nowej filozofii, ale jest osobowym Światłem, które przywraca sens ludzkiego istnienia. W jakich przestrzeniach mojego życia panuje jeszcze ciemność?
  • Odtąd począł Jezus nauczać i mówić: «Nawracajcie się, albowiem bliskie jest królestwo niebieskie» (w. 17) Wyrażenie „odtąd” (gr. apo tote) wyznacza wyraźną granicę, rozpoczynając okres trzyletniej publicznej działalności Rabbiego z Nazaretu. Orędzie Jezusa zaczyna się od wezwania do nawrócenia (gr. metanoia), czyli radykalnej zmiany myślenia i przewartościowania całego życia. Uzasadnieniem tej zmiany nie jest groźba kary, lecz radosna nowina o bliskości Królestwa Niebieskiego. Jezus przejmuje temat nauczania Jana Chrzciciela, ale nadaje mu nową jakość, ponieważ to On sam uosabia to Królestwo. Bliskość ta oznacza, że Bóg staje się dostępny dla człowieka w sposób, jaki wcześniej był niemożliwy. Czy robiąc codzienny rachunek sumienia, pytam siebie nie tylko o jakość moich czynów, ale także przyglądam się mojemu myśleniu i odczuwaniu?
  • I obchodził Jezus całą Galileę, nauczając w tamtejszych synagogach, głosząc Ewangelię o królestwie i lecząc wszelkie choroby i wszelkie słabości wśród ludu (w. 23) Werset ten jest tzw. summarium, czyli zwięzłym podsumowaniem stylu życia i posługi Jezusa w Galilei. Ewangelista wymienia trzy główne aktywności Mistrza: nauczanie (wykład Pisma), głoszenie (kerygmat o Królestwie) i uzdrawianie. Działalność ta obejmuje „całą Galileę” (gr. en hole te Galilaia), co świadczy o mobilności Jezusa, który nie czeka na ludzi, lecz wychodzi im naprzeciw. Synagogi stają się pierwszymi ambonami, gdzie Jezus konfrontuje starą interpretację Prawa z nowością Ewangelii. Czy pozwalam, by Jezus dotykał swoim słowem mnie całego, moje myśli, uczucia, emocje, ducha i ciało?
  • A wieść o Nim rozeszła się po całej Syrii. Przynoszono więc do Niego wszystkich cierpiących, których nękały rozmaite choroby i dolegliwości: opętanych, epileptyków i paralityków. A On ich uzdrawiał (w. 24) Sława Jezusa jako cudotwórcy błyskawicznie przekracza granice polityczne, docierając aż do pogańskiej Syrii na północy. Mateusz wylicza najcięższe przypadki: opętania demoniczne, epilepsję oraz paraliż. Przynoszenie tych chorych do Jezusa jest aktem wielkiej, zbiorowej wiary ich bliskich. Jezus nie odmawia nikomu, a Jego moc okazuje się skuteczna nawet w przypadkach uznawanych za beznadziejne. Masowość tych uzdrowień jest znakiem, że nadeszły czasy ostateczne, w których Bóg ociera każdą łzę. W jaki sposób mogę pomagać innym w ich spotkaniu z Chrystusem? Kogo ostatnio do Niego przyprowadziłem?
  • I szły za Nim liczne tłumy z Galilei i z Dekapolu, z Jerozolimy, z Judei i z Zajordania (w. 25) Cuda i nauczanie Jezusa przyciągają do Niego rzesze ludzi ze wszystkich stron świata żydowskiego i hellenistycznego. Wymienienie Dekapolu obok Jerozolimy i Judei wskazuje, że wokół Jezusa tworzy się nowa, zróżnicowana etnicznie społeczność. To, że tłumy „szły za Nim” (gr. ekoluthesan), oznacza, że wielu decydowało się stać Jego uczniem. Ten wielobarwny tłum stanowi zapowiedź Kościoła, który zgromadzi w sobie Żydów i pogan. Jezus jednoczy wokół siebie podzielony naród i sąsiadów, stając się centrum nowego ludu Bożego. Czy noszę w swoim sercu wdzięczność za Kościół, wspólnotę wiary, wewnątrz której mogę doświadczać zbawienia?

Modlitwa w ciągu dnia

  • „Panie Jezu, patrzę na Ciebie w dzisiejszej Ewangelii i widzę Twój zapał. Robisz wszystko, by ze swoją nauką i łaską uzdrowienia dotrzeć do każdego człowieka. Pomnażaj moje chęci, ucz mnie roztropności i uczyń mnie skutecznym narzędziem Twojej misji”.

Gdy ujrzeli gwiazdę, bardzo się uradowali (Mt 2,1-12)

Przygotowanie

  • W uroczystość Objawienia Pańskiego pochylamy się nad Mateuszowym opowiadaniem o Mędrcach ze Wschodu. Pogańscy uczeni wybierają się w daleką i niebezpieczną podróż, by oddać hołd nowonarodzonemu królowi żydowskiemu. Wiedzeni przez gwiazdę docierają do Jerozolimy, gdzie spotykają opętanego manią władzy Heroda… Duchu Święty, pomóż mi odnaleźć w dzisiejszym Słowie światło na moją codzienność.

Punkty do medytacji

  • Gdy zaś Jezus narodził się w Betlejem w Judei za panowania króla Heroda, oto mędrcy ze Wschodu przybyli do Jerozolimy (w. 1) Ewangelista Mateusz osadza narodziny Jezusa w konkretnym kontekście historycznym i geograficznym: wspomina rządy Heroda Wielkiego, znanego z okrucieństwa i budowniczych ambicji, a także Betlejem, miasto Dawida, położone ok. 8 kilometrów od Jerozolimy. Mędrcy (gr. magoi) to prawdopodobnie perscy lub babilońscy kapłani i astronomowie, reprezentujący mądrość pogańskiego świata. Przybysze ze Wschodu najpierw kierują się do Jerozolimy, zakładając logicznie, że królewskie dziecko powinno narodzić się w stolicy królestwa. Bóg obecny jest i działa w konkretnej ludzkiej historii, pod konkretną szerokością geograficzną. Czy noszę w sobie pamięć o wydarzeniach, miejscach i osobach, za pomocą których Pan dotychczas przychodził do mnie?
  • i pytali: «Gdzie jest nowo narodzony Król żydowski? Ujrzeliśmy bowiem Jego gwiazdę na Wschodzie i przybyliśmy oddać Mu pokłon» (w. 2) Pytanie zadane przez mędrców jest politycznie niebezpieczne, gdyż sugeruje istnienie legalnego pretendenta do tronu poza rodem Heroda. Tytuł „Król żydowski” (gr. basileus ton Iudaion) zostanie w przyszłości użyty przez Piłata i umieszczony na krzyżu Chrystusa. Mędrcy powołują się na zjawisko astronomiczne – „Jego gwiazdę” (gr. autu ton astera), łączą obserwację natury z wiarą w boską interwencję. Gwiazda ta była różnie postrzegana w historii egzegezy: jako kometa, koniunkcja Jowisza i Saturna lub nadprzyrodzone zjawisko. Jak by bie było, kluczowy jest cel podróży mędrców: nie dyplomacja czy jedynie naukowa ciekawość, lecz oddanie pokłonu (gr. proskyneo), czyli religijny hołd i adoracja wobec nowonarodzonego Władcy. Czy potrafię dostrzegać głębszy sens otaczającej mnie rzeczywistości? Czy moja wiara ma racjonalne podstawy? Czy nie jest oparta jedynie na uczuciach?
  • Skoro to usłyszał król Herod, przeraził się, a z nim cała Jerozolima (w. 3) Reakcją Heroda na wieść o narodzinach ewentualnego rywala jest paranoiczny lęk (gr. tarasso), typowy dla uzurpatora, który władzę zdobył na drodze politycznych intryg. Przerażenie władcy nie jest zaskakujące, gdyż w przeszłości zdarzało się, że w obronie tronu mordował nawet członków własnej rodziny. Zwrot „a z nim cała Jerozolima” wskazuje na zbiorowy niepokój mieszkańców miasta, którzy bali się kolejnych czystek politycznych ze strony niestabilnego władcy. Zamiast radości z nadejścia Odkupiciela, stolica pogrąża się w strachu. Czego najbardziej się obawiam, oddając swoje życie w ręce Boga? Z czego jest mi najtrudniej zrezygnować?
  • Zebrał więc wszystkich arcykapłanów i uczonych ludu i wypytywał ich, gdzie ma się narodzić Mesjasz (w. 4) Herod działa pragmatycznie, zwołując posiedzenie Sanhedrynu, aby wykorzystać jego wiedzę teologiczną. Arcykapłani i uczeni w Piśmie byli depozytariuszami Objawienia i doskonale znali święte teksty. Król nie pyta ich o to, czy prawdą jest, że Mesjasz się narodził, ale mogło to nastąpić, traktując starotestamentalne proroctwa jako niczym dane wywiadowcze. Dzięki nim będzie chciał zaradzić swojemu przerażeniu. Czy mam szacunek do Pisma Świętego? Czy zdecydowanie odrzucam pokusę instrumentalnego traktowania zawartych w nim tekstów?
  • Ci mu odpowiedzieli: «W Betlejem judzkim, bo tak zostało napisane przez Proroka (w. 5) Odpowiedź ekspertów jest natychmiastowa i bezbłędna. Wskazują na „Betlejem judzkie”, odróżniając je od innej miejscowości o tej samej nazwie położonej w Galilei. Powołują się na autorytet Pisma Świętego, cytując proroka Micheasza (Mi 5,1). Paradoksalnie, to pogańscy mędrcy pójdą za znakiem i światłem Pism, podczas gdy żydowscy uczeni pozostaną bierni. Posiadanie Prawdy w świętych księgach nie wystarczy, jeśli brakuje woli wyruszenia w drogę. Czy dostrzegam w tekstach biblijnych coś więcej niż tylko historyczne świadectwo lub źródło teologicznych prawd? Czy pozwalam, by Słowo w nich zawarte uruchamiało we mnie duchowy dynamizm?
  • Wtedy Herod przywołał potajemnie mędrców i wywiedział się od nich dokładnie o czas ukazania się gwiazdy (w. 7) Spotkanie odbywa się w konspiracji, gdyż Herod nie chce, by wieść o Mesjaszu rozeszła się wśród ludu. Król prowadzi precyzyjne śledztwo, ustalając datę pojawienia się gwiazdy, by oszacować wiek Dziecka. Ta kalkulacja nie wynika bynajmniej z pobożności, lecz jest przygotowaniem do planowanej rzezi niewiniątek. Herod manipuluje Mędrcami, udając życzliwość i zainteresowanie, podczas gdy w sercu knuje zbrodnię. Wykorzystuje naiwność i szczerość gości ze Wschodu, traktując ich jak nieświadomych szpiegów. Czy w relacjach z innymi dbam o transparentność i czyste intencje?
  • A kierując ich do Betlejem, rzekł: «Udajcie się tam i wypytajcie starannie o Dziecię, a gdy je znajdziecie, donieście mi, abym i ja mógł pójść i oddać mu pokłon» (w. 8) Król wysyła mędrców z misją zwiadowczą, nakazując im dokładne poszukiwania, by mieć pewność sukcesu. Raport zdany przez nich po powrocie ma doprowadzić zabójców prosto do kołyski Dziecięcia. Deklaracja chęci oddania pokłonu jest szczytem hipokryzji i cynizmu władcy. Herod używa religijnego języka adoracji, by ukryć swoje mordercze intencje. Czy moja pobożność zawsze ukierunkowana jest na uwielbienie Boga i zbawienie mojej duszy? Czy nie używam jej w celu osiągnięcia ziemskich korzyści?
  • Oni zaś, wysłuchawszy króla, ruszyli w drogę. A oto gwiazda, którą widzieli na Wschodzie, postępowała przed nimi, aż przyszła i zatrzymała się nad miejscem, gdzie było Dziecię (w. 9) Po opuszczeniu mrocznego pałacu Heroda, mędrcy ponownie otrzymują niebiańskie prowadzenie. Gwiazda, która prawdopodobnie zniknęła na czas pobytu w Jerozolimie, teraz znów staje się ich przewodnikiem. Zjawisko to zachowuje się w sposób cudowny, poruszając się i wskazując precyzyjnie konkretny dom w Betlejem. Bóg nie zostawia mędrców samych, lecz poprzez znaki natury doprowadza ich do celu podróży. Zatrzymanie się gwiazdy symbolizuje koniec poszukiwań. Czy potrafię być wytrwały w modlitwie, nawet jeśli wydaje się, że Bóg milczy i mi nie odpowiada?
  • Gdy ujrzeli gwiazdę, bardzo się uradowali (w. 10) Ponowne ujrzenie znaku wywołuje w wędrowcach wybuch radości (gr. echaresan charan megalen). Radość ta jest wynikiem odzyskania pewności, że ich długa i trudna podróż miała sens. Ponadto mędrcy czują zapewne ulgę po wcześniejszej konfrontacji z duszną i nieprzyjazną atmosferą panującą na dworze w Jerozolimie. Światło gwiazdy przynosi pokój i potwierdzenie, że Bóg prowadzi ich właściwą drogą, mimo napotykanych przeszkód. Radość mędrców jest zapowiedzią radości Ewangelii, która stanie się udziałem pogan przyjmujących Chrystusa. Czy tegoroczne święta Bożego Narodzenia umocniły we mnie chrześcijańską radość?
  • Weszli do domu i zobaczyli Dziecię z Matką Jego, Maryją; padli na twarz i oddali Mu pokłon. I otworzywszy swe skarby, ofiarowali Mu dary: złoto, kadzidło i mirrę (w. 11) Mędrcy wchodzą „do domu” (gr. eis ten oikian), co sugeruje, że Święta Rodzina znalazła już stałe schronienie po nocy spędzonej w stajni. Reakcją wędrowców na widok maleńkiego dziecka jest akt najwyższej czci, zarezerwowany dla bóstw i władców – „padli na twarz”. Przekazane przez nich dary mają głęboką symbolikę, podkreślając tożsamość Nowonarodzonego: złoto dla Króla, kadzidło dla Boga i mirra dla Człowieka, który ma umrzeć. Kiedy ostatnio padłem na twarz przed Bożym majestatem? Jakie dary chciałbym dzisiaj ofiarować Jezusowi?

Modlitwa w ciągu dnia

  • „Panie Jezu, tylko Ty jesteś godzien wszelkiej chwały, oddaję Tobie wszystko co ma i czym jestem, pomóż mi w Tobie rodzić się na nowo”.