Jeszcze wiele mam wam do powiedzenia, ale teraz znieść nie możecie (J 16,12-15)

Przygotowanie

  • Jezus widzi smutek i ograniczenia uczniów zgromadzonych wokół Niego w Wieczerniku. Wie, że w tym momencie nie są jeszcze w stanie pojąć i udźwignąć całej tajemnicy zawartej w Jego słowach. Dlatego wykazuje się niesamowitą cierpliwością, nie przytłacza ich nadmiarem wiedzy, ale obiecuje Ducha Świętego, który stopniowo będzie wprowadzał ich w pełnię zrozumienia. Uciszę moje serce i poproszę Ducha Prawdy, aby rozjaśnił mój umysł i pomógł mi przyjąć dzisiejsze Słowo.

Punkty do medytacji

  • Jeszcze wiele mam wam do powiedzenia, ale teraz znieść nie możecie (w. 12) Nauczanie Jezusa nie ma w sobie nic z ezoterycznych przekazów dostępnych tylko dla wybranych. Jego celem jest objawienie pełni prawdy o Ojcu i Jego miłosiernej miłości mającej rozlać na wszelkie stworzenie. Pan zdaje sobie jednak sprawę, że dopóki nie dokona się Jego męka, śmierć i zmartwychwstanie, uczniowie nie będą mogli do końca zrozumieć Jego słów. Zbliżająca się Pascha Syna Bożego nie tylko będzie szczytem całej historii zbawienia, lecz również kluczem interpretacyjnym, niezbędnym dla głębszego zrozumienia Jezusowej nauki. Więcej, pozwoli ona we właściwym świetle ujrzeć całość Objawienia, jakie Bóg sukcesywnie realizował poprzez wieki. Również moje życie jest przestrzenią wypowiadania się Boga. Otwierając się na dar Pisma Świętego i Tradycji, rozważając je w kluczu paschy Chrystusa, mogę stopniowo poznać Boga i uchwycić zbawczy sens wydarzeń, w których uczestniczę. Czy mam w sobie głód Bożego słowa? Czy nie frustruję się, że nie rozumiem wszystkiego od razu, że wciąż mam wątpliwości lub nie widzę sensu pewnych wydarzeń w moim życiu?
  • Gdy zaś przyjdzie On, Duch Prawdy, doprowadzi was do całej prawdy. Bo nie będzie mówił od siebie, ale powie wszystko, cokolwiek usłyszy, i oznajmi wam rzeczy przyszłe (w. 13) Aby uczniowie mogli w świetle misterium paschalnego Chrystusa odkryć kolejne warstwy Objawienia, konieczna będzie specjalna asystencja. Gdy po swoim zmartwychwstaniu Pan powróci do Ojca, razem poślą uczniom Ducha Prawdy (gr. to peuma tes aletheias), który uzdolni ich serca do poznania i przyjęcia Słowa. Dzięki Jego pomocy przekazana zachowana na kartach Pisma Świętego pamięć o wydarzeniach zbawczych, będzie czymś więcej niż jedynie zwykłym zapisem tego, co kiedyś miało miejsce. Duch Święty sprawi, że biblijne narracje na nowo ożyją w sercach i umysłach uczniów, stając się niewyczerpanym źródłem odpowiedzi na najbardziej fundamentalne pytania. Będzie On rozpalał w uczniach ogień wiary, a w konsekwencji inicjował ich nowy styl życia. W ten sposób zrealizują się Boże obietnice przekazane jeszcze przez starotestamentalnych proroków: „Ducha mojegochcę tchnąć w was i sprawić, byście żyli według mych nakazów i przestrzegali przykazań, i według nich postępowali” (Ez 36,27; por. Jr 31,33-34). Czy jest we mnie pragnienie poznania prawdy? Gdzie najczęściej szukam odpowiedzi na trudne pytania? Czy w zgiełku opinii tego świata potrafię zatrzymać się i poprosić Ducha Świętego o rozeznanie tego, co obiektywnie dobre i prawdziwe?
  • On Mnie otoczy chwałą, ponieważ z mojego weźmie i wam objawi. Wszystko, co ma Ojciec, jest moje. Dlatego powiedziałem, że z mojego weźmie i wam objawi” (ww. 14-15) Dzięki prowadzeniu Ducha Świętego uczniowie odkryją, że boska chwała Jezusa daleko wykracza poza dokonane przez Niego cudowne znaki. Poznają, że Jego boski majestat najpełniej wyraża pozorna przegrana, za jaką można by uznać Jego mękę i śmierć. Krzyż Chrystusa dla wielu może być zgorszeniem lub po prostu niedorzecznością. Także dzisiaj spotkać się możemy z wątpliwością, czy Bóg nie mógł zbawić ludzkości w inny, mniej bolesny sposób. Duch Święty pomaga nam dostrzec, że poprzez misterium paschalne Chrystusa krzyż przestał być narzędziem kaźni, a stał się znakiem największej miłości: Syn Boży w posłuszeństwie Ojcu, ale i w absolutnej wolności wobec swoich oprawców, wziął na siebie zło całego świata. On, wcielona Miłość, pokonał śmierć, której przyczyną jest nieprawość zamieszkująca ludzkie serca. W jakim stopniu pozwalam, by chwała Jezusowego krzyża naznaczyła moje życie?

W ciągu dnia

  • Stając przed koniecznością podjęcia jakiejś decyzji lub rozeznania sytuacji, powtórzę w sercu: „Duchu Prawdy, prowadź mnie i pomóż mi widzieć sprawy tak, jak widzi je Bóg”.

Pokój zostawiam wam, pokój mój daję wam (J 14,27-31a)

Przygotowanie

  • Kolejne wypowiedzi Jezusa w Wieczerniku stają się coraz bardziej intymne, ale jednocześnie zapowiadają nadchodzącą próbę – mękę i krzyż. Wobec narastającego lęku i niezrozumienia w sercach uczniów, Pan przekazuje im dar pokoju. Uświadamia im także, że zbliża się bezpośrednia konfrontacja ze złem, w której jedyną bronią będzie miłość i posłuszeństwo Ojcu. Uciszę na moment swoje myśli i poproszę Ducha Świętego, aby pomógł mi przyjąć pokój płynący z dzisiejszego Słowa.

Punkty do medytacji

  • Pokój zostawiam wam, pokój mój daję wam. Nie tak jak daje świat, Ja wam daję. Niech się nie trwoży serce wasze ani się lęka (w. 27) W obliczu nadchodzącego rozstania Jezus przekazuje uczniom dar „pokoju” (gr. he eirene; hebr. szalom). Od razu zaznacza jednak, że nie ma na myśli pokoju, który oferuje „świat” (gr. ho kosmos). Podczas gdy ten ostatni najczęściej identyfikuje pokój z brakiem konfliktów, ucieczką od problemów, chwilowym znieczuleniem lub kompromisem, Jezus mówi o głębokiej, wewnętrznym doświadczeniu, że Bóg jest blisko i panuje nad wszystkim, niezależnie od napotykanych trudności. Pokój Jezusa to dar, który pozwala zachować serce w wolności od lęku i niepewności, nawet w obliczu największego cierpienia. Co dzisiaj najbardziej odbiera mi pokój serca? Gdzie zazwyczaj szukam ukojenia – w rozwiązaniach, które podsuwa świat, czy w bliskości z Jezusem?
  • Słyszeliście, że wam powiedziałem: Odchodzę i przyjdę znów do was. Gdybyście Mnie miłowali, rozradowalibyście się, że idę do Ojca, bo Ojciec większy jest ode Mnie (ww. 28-29) Uczniowie smucą się, skupiając się czekającym ich rozstaniu z Jezusem. Wydaje się, że nie dociera do nich, że Pan znów przyjdzie do nich. On rzeczywiście powróci nie tylko po swoim zmartwychwstaniu, i nie tylko na końcu czasów, lecz będzie także obecny w ich życiu poprzez Ducha Świętego. Na razie jednak uczniowie tego nie rozumieją. Dlatego Jezus delikatnie koryguje ich myślenie, wskazując, że trudne doświadczenie rozstania jest konieczne, by dopełniło się posłanie, jakim obdarzył Go Ojciec. Gdy Syn Boży w swoim uwielbionym człowieczeństwie wejdzie do chwały niebieskiej, zostanie otworzona droga do życia wiecznego z Bogiem dla ludzkości. Zastanowię się nad swoimi intencjami na modlitwie. Czy skupiam się tylko na tym, czego mi brakuje i o co chcę poprosić, czy potrafię szczerze cieszyć się chwałą Boga i uwielbiać Go za to, kim jest i co robi w moim życiu?
  • Już nie będę z wami wiele mówił, nadchodzi bowiem władca tego świata. Nie ma on jednak nic swego we Mnie. Ale niech świat się dowie, że Ja miłuję Ojca i że tak czynię, jak Mi Ojciec nakazał (ww. 30-31a) Jezus ma pełną świadomość zbliżającej się godziny ciemności. Co prawda, nazywa szatana „władcą tego świata” (gr. ho tu kosmu archon), ale jednocześnie podkreśla jego całkowitą bezsilność: „nie ma on nic swego we Mnie”. Ponieważ wnętrze Jezusa jest w stu procentach wypełnione miłością i posłuszeństwem wobec Ojca, żaden element Jego egzystencji nie należy od złego. Śmierć na krzyżu, z pozoru klęska, ostatecznie okaże się najpełniejszym znakiem jedności między Ojcem i Synem. Jakie obszary mojego życia są wciąż miejscem, gdzie „władca tego świata” ma coś do powiedzenia? Czy pragnę, aby moje codzienne wybory, podobnie jak u Jezusa, były jasnym świadectwem dla innych, że kocham Boga Ojca?

W ciągu dnia

  • W chwilach niepokoju lub stresu będę powtarzał w sercu słowa: „Jezu, ufam Tobie. Oddal mój lęk i wypełnij mnie swoim pokojem”.

Jeśli Mnie kto miłuje, będzie zachowywał moją naukę (J 14,21-26)

Przygotowanie

  • Trwa rozmowa w Wieczerniku. Jezus, przygotowując uczniów na swoje odejście, ukazuje im głębię relacji opartej na miłości. To właśnie miłość, wyrażająca się w wierności Jego słowu, otwiera ludzkie serce na niezwykłą obecność Boga. Zbawiciel daje także obietnicę Parakleta, który będzie nieustannym wsparciem i przewodnikiem rodzącego się Kościoła. Wyciszę moje serce, otwierając się na prowadzenie Ducha Świętego, wzbudzę w sobie pragnienie przyjęcia dzisiejszego Słowa.

Punkty do medytacji

  • Kto ma przykazania moje i je zachowuje, ten Mnie miłuje. Kto zaś Mnie miłuje, ten będzie umiłowany przez Ojca mego, a również Ja będę go miłował i objawię mu siebie» (w. 21) Jezus wyjaśnia uczniom, że miłość do Niego nie może ograniczać się jedynie do ulotnego uczucia czy ustnej deklaracji. Jej prawdziwym sprawdzianem jest wierność Jego przykazaniom (gr. he entole). Realizuje się ona w zwykłym, codziennym życiu. Trwanie w słowie Pana rodzi niesamowite konsekwencje. Pierwszą z nich jest szczególne doświadczenie miłości Ojca. Na owym doświadczeniu można budować życie, którego wartość jest niezależna od zmiennych opinii świata. Jezus obiecuje także, że miłość wyrażająca się w posłuszeństwie Jego nauce, niekiedy bardzo wymagającym, zostanie wynagrodzona jeszcze większym poznaniem Jego samego. Zastanowię się nad tym, czym w praktyce jest dla mnie miłość do Jezusa. Czy potrafię ją wyrazić w codziennych, drobnych wyborach i trzymaniu się Jego nauki, zwłaszcza wtedy, gdy bywa to trudne?
  • W odpowiedzi rzekł do niego Jezus: «Jeśli Mnie kto miłuje, będzie zachowywał moją naukę, a Ojciec mój umiłuje go i przyjdziemy do niego, i mieszkanie u niego uczynimy (w. 23) Jezus odpowiada na wątpliwości Judy Tadeusza (w. 22), wskazując, że objawienie Boga nie dokonuje się w spektakularny sposób przed całym światem, ale w ciszy i głębi serca ucznia, który miłuje. Użyty tu grecki rzeczownik he mone, przetłumaczony jako „mieszkanie”, oznacza stałe przebywanie, zakorzenienie. Bóg Ojciec i Syn Boży pragną uczynić z wnętrza człowieka swój prawdziwy dom. W ten sposób ludzkie serce może stać się prawdziwym sanktuarium, czyli przestrzenią przebywania Boga. Ta obecność jest wielkim darem, a jednocześnie zobowiązaniem. Czy mam świadomość, że moje serce jest mieszkaniem samego Boga? Jak na co dzień dbam o moje „wewnętrzne sanktuarium”?
  • To wam powiedziałem, przebywając wśród was. A Paraklet, Duch Święty, którego Ojciec pośle w moim imieniu, On was wszystkiego nauczy i przypomni wam wszystko, co Ja wam powiedziałem (ww. 25-26) Wobec ludzkiej słabości, lęku i niepamięci uczniowie nie zostaną pozostawieni samym sobie. W dalszej części swojej wypowiedzi Jezus zapowiada Ducha Świętego, używając terminu „Paraklet” (gr. ho parakletos, „pocieszyciel, obrońca, adwokat”). Jego zadaniem będzie „nauczanie” (gr. didasko) i „przypominanie” (gr. hypomimnesko). Nie chodzi tu jedynie o odświeżenie w pamięci uczniów historycznych faktów z życia Nauczyciela czy kolejnych elementów Jego nauki, ale o głębokie, wewnętrzne zrozumienie przyniesionego przez Niego objawienia w konkretnych sytuacjach życiowych. To dzięki Duchowi Świętemu Ewangelia jest wciąż żywa i aktualna w życiu kolejnych pokoleń chrześcijan. W jakich momentach najczęściej proszę Ducha Świętego o światło? Czy potrafię wsłuchiwać się w Jego głos, zwłaszcza gdy muszę podjąć ważną decyzję?

W ciągu dnia

  • Będę powtarzał cichą modlitwę: „Duchu Święty, przypominaj mi dzisiaj słowa Jezusa i ucz mnie prawdziwej miłości do mojego Zbawiciela”.

Będziecie błogosławieni, gdy według tego czynić będziecie (J 13,16-20)

Przygotowanie

  • W Janowej relacji z Ostatniej Wieczerzy Jezus obmywa uczniom nogi, by ukazać sens nadchodzącej Męki (J 13,1-11). Wyjaśniając ten znak, zachęca ich, by uczyli się od Niego, że ofiarna miłość bliźniego jest drogą błogosławionych. Pojąć to może jedynie ten, kto całkowicie podda się Jezusowemu słowu. Otworzę się na obecność Ducha Świętego, pozwolę, by dokonał we mnie aktualizacji dzisiejszego Słowa.

Punkty do medytacji

  • Zaprawdę, zaprawdę, powiadam wam: Sługa nie jest większy od swego pana ani wysłannik od tego, który go posłał. Wiedząc to, będziecie błogosławieni, gdy według tego czynić będziecie (ww. 16-17) Chwilę wcześniej Jezus obmył uczniom nogi, czyli wykonał prorocki gest, który objaśniający sens zbliżającej się Męki, w czasie której stanie się Sługą wszystkich ludzi (Flp 2,6-9). Jego bezwarunkowa i ofiarna miłość przyniesie zbawcze owoce dla całego świata, a dla uczniów będzie paradygmatem ich postępowania: „Jeżeli więc Ja, Pan i Nauczyciel, umyłem wam nogi, to i wy powinniście sobie nawzajem umywać nogi” (J 13,14). W starożytności ci, którzy szli za konkretnym nauczycielem, byli zobowiązani, by mu służyć. Podobnie było z wysłannikami, którzy nie mogli podejmować samodzielnych decyzji, lecz mieli do końca zrealizować zlecone im posłanie. Natomiast symbolem podporządkowania się uczniów Jezusowi będzie naśladowanie Go w ofiarnej i uniżonej służbie bliźnim. Żyjąc w ten sposób, będą błogosławieni (gr. makarios), czyli doświadczą szczęścia, które swe źródło ma w Bogu. Czy odkryłem już w moim życiu, że ofiarna służba drugiemu człowiekowi może być źródłem autentycznej radości i spełnienia?
  • Nie mówię o was wszystkich. Ja wiem, których wybrałem; lecz [trzeba], aby się wypełniło Pismo: Kto ze Mną spożywa chleb, ten podniósł na Mnie swoją piętę (w. 18) Błogosławieństwo obiecane w poprzednim wersecie nie dotyczy wszystkich uczniów Jezusa. Nie wszyscy bowiem poddadzą się Jego nauce. Tragicznym przykładem jest postać zdrajcy Judasza, który, mimo że został wybrany przez Pana, odrzuci głoszony przez Niego styl życia, pozostając więźniem własnych wyobrażeń i pożądań. Już wcześniej ewangelista wspomniał, że Iskariota wykradał pieniądze ze wspólnego trzosu (J 12,4-6). To na nim właśnie wypełnią się słowa psalmu zacytowane przez Pana (Ps 41,10). Wyrażenie „podnosić na kogoś piętę” oznacza pokazanie komuś podeszwy stopy, co w świecie starożytnym było wielką zniewagą, wyrażającą życzenie całkowitego upokorzenia bliźniego. Jezus mnie wybrał, dał mi swoje Słowo i sakramentalną obecność. Czy moja odpowiedź wiary jest bezwarunkowa? Czy zgadzam się na wszystko, do czego Pan mnie zaprasza? Czy zdecydowanie odrzucam pokusę wykorzystywanie mojego miejsca we wspólnocie Jezusowych uczniów dla własnej korzyści?
  • Już teraz, zanim się to stanie, mówię wam, abyście gdy się stanie, uwierzyli, że JA JESTEM (w. 19) Jezus zapowiada uczniom, że jeden z nich Go zdradzi, nie dlatego, by osłabić ich wiarę, lecz wręcz przeciwnie, umocnić. Wszystko, co dzieje się w Jego życiu, zwłaszcza w wydarzeniach Paschalnych, nie jest dziełem przypadku, czy wyrokiem ślepego losu. Pokazując swoją wiedzę odnośnie do tego, co ma nastąpić, Jezus podkreśla, że zupełnie świadomie i w absolutnej wolności przyjmie na siebie cierpienie i śmierć. Jako Syn, równy w bóstwie Ojcu i Duchowi, złoży swoje życie w ofierze za grzechy świata, a następnie powstanie do nowego, uwielbionego życia. Uczniowie będą tego świadkami, przez co wypełnią się słowa Księgi Izajasza: „Wy jesteście moimi świadkami – wyrocznia Pana – i moimi sługami, których wybrałem, abyście mogli poznać i uwierzyć Mi oraz zrozumieć, że tylko Ja istnieję [w LXX: ego eimi – „JA JESTEM”]” (Iz 43,10). Bóstwo Jezusa najpełniej wyraża się w Jego misterium paschalnym (Mk 15,39). Czwarty tydzień przeżywamy w Kościele okres wielkanocny. Co w tym czasie wydarzyło się w moim życiu wiary?
  • Zaprawdę, zaprawdę, powiadam wam: Kto przyjmuje tego, którego Ja poślę, Mnie przyjmuje. A kto Mnie przyjmuje, przyjmuje Tego, który Mnie posłał» (w. 20) Jezus ponownie wypowiada się w uroczysty sposób (formuła „zaprawdę, zaprawdę, powiadam wam”), ukazując ciągłość Bożego posłania. Ojciec posłał (gr. pempo) Syna na świat, by go zbawił. Syn posyła (gr. pempo) uczniów, by dali świadectwo o zbawieniu, które dokonało się w Nim i przez Niego. Ich nowy styl życia, ofiarna służba na wzór Chrystusa Sługi, będzie żywym dziełem ewangelizacji świata. Kto ich przyjmie, to znaczy otworzy się na ich świadectwo miłości, przyjmie samego Jezusa, a w konsekwencji Ojca. Czy moje otoczenie, patrząc na moje czyny i słuchając moich słów, może dostrzec we mnie prawdę o zbawieniu w Chrystusie? Do kogo dzisiaj Pan mnie posyła?

W ciągu dnia

  • Będę powtarzał modlitwę: „Panie Jezu, otwieraj mnie na potrzeby braci, ucz mnie ofiarnej miłości”.

Przyjdzie czas, kiedy zabiorą im pana młodego (Mt 9,14-15)

Przygotowanie

  • Liturgia słowa przytacza dzisiaj krótki, ale jakże ważny fragment Ewangelii Mateusza. Na pierwszy rzut oka chodzi o zasadność przeżywania postu. W istocie jednak, odpowiadając na pytanie uczniów Jana Chrzciciela, Jezus dotyka fundamentów naszej wiary. Duchu Święty, przyjdź i pomóż mi otworzyć się na dzisiejsze Słowo.

Punkty do medytacji

  • Wtedy podeszli do Niego uczniowie Jana i zapytali: «Dlaczego my i faryzeusze dużo pościmy, Twoi zaś uczniowie nie poszczą?» (w. 14) Opisując początek publicznej działalności Jezusa, ewangelista wspomniał, że nastąpił on, gdy Jan Chrzciciel został uwięziony (por. Mt 4,13). Jak widzimy w dzisiejszym tekście, nie oznaczało to nagłego rozproszenia się uczniów Chrzciciela. Część z nich przyłączyła się do Jezusa (por. J 2,35-37), inni zaś w dalszym ciągu kultywowali surowe nauczanie swojego mistrza (por. Mt 3,4; 11,18). Ci ostatni, dowiedziawszy się o gościnie w domu celnika Mateusza (9,9-13), przychodzą do Pana i zadają Mu pytanie. Podobnie jak i faryzeusze, uczniowie Jana „dużo” (gr. polla) poszczą. Tymczasem uczniowie Jezusa „nie poszczą” (gr. u nesteuusin). Nie chodzi tutaj o post wymagany przez Prawo w Dniu Pojednania (por. Kpł 16,29.31), ale o dodatkowe zwyczaje pobożnościowe, które praktykowane były przez bardziej ortodoksyjne ugrupowania żydowskie. Ponadto, pytanie uczniów Jana wpisuje się w wątpliwości chwilę wcześniej wyrażone przez faryzeuszy, którzy krytykowali Pana za zasiadanie do stołu z celnikami i grzesznikami (por. 9,11). Obydwie grupy, mocno zakorzenione w tradycji starotestamentalnej, mają wyraźną trudność ze zrozumieniem postawy Jezusa i Jego otoczenia. Nie dostrzegając w Nim Mesjasza, nie potrafią otworzyć się na przyniesioną przez Niego nowość. Słowo pokazuje mi dzisiaj, że praktyki postne nie są jedynie narzędziami chrześcijańskiej ascezy, lecz są mocno zakorzenione w zbawczym dziele Syna Bożego. Bez poznania Jezusa i zrozumienia głoszonej przez Niego Ewangelii, szybko mogą się stać duchową pułapką, zamykającą na życie wypływające z Krzyża. Zatrzymam się na chwilę nad tą prawdą. Spróbuję zobaczyć, na ile mój post (np. piątkowy) związany jest z przeżywaniem relacji łączącej mnie z Chrystusem.
  • Jezus im rzekł: «Czy goście weselni mogą się smucić, dopóki pan młody jest z nimi? Lecz przyjdzie czas, kiedy zabiorą im pana młodego, a wtedy będą pościć (w. 15) Odpowiadając, Jezus posługuje się obrazem „pana młodego” (gr. ho nymfon; dosł. „oblubieniec”), zaczerpniętym z tekstów prorockich, gdzie metaforyka zaślubin wykorzystywana była w zapowiedziach mesjańskich: „Bo jak młodzieniec poślubia dziewicę, tak twój Budowniczy ciebie poślubi, i jak oblubieniec [ho nymfios, LXX] weseli się z oblubienicy [he nymfe, LXX], tak Bóg twój tobą się rozraduje” (Iz 62,5). „Goście weselni” (gr. hoi hyioi tu nymfonos, dosł. „synowie pana młodego”), czyli uczniowie Jezusa, boskiego Oblubieńca, są uczestnikami mesjańskich godów. Nie jest to zatem dla nich odpowiedni czas, by „się smucić” (gr. penthein, „płakać, opłakiwać”). Jezus dopowiada jednak, że nadejdzie moment, gdy „zabiorą” (gr. aparthe) pana młodego. W ten zawoalowany sposób Pan zapowiada swoją mękę (por. Iz 53,8), która dla uczniów będzie wydarzeniem druzgoczącym. Męka krzyżowa Syna Bożego była czymś rzeczywistym. Jezus w swym człowieczeństwie naprawdę cierpiał i prawdziwie doświadczył śmierci. Zaplanuję uczestnictwo w wielkopostnych nabożeństwach Drogi Krzyżowej i Gorzkich żali, bym choć trochę mógł odczuć autentyczny smutek związany z ceną, jaką Pan zapłacił za mój grzech.

Modlitwa w ciągu dnia

  • Któryś za nas cierpiał rany, Jezu Chryste, zmiłuj się nad nami.