Tag: synagoga

I nie mógł tam zdziałać żadnego cudu (Mk 6,1-6)

Napisano Autor: ks. RafałW Formacja biblijna, Komentarze biblijne

1 Wyszedł stamtąd i przyszedł do swego rodzinnego miasta. A towarzyszyli Mu Jego uczniowie. 2 Gdy zaś nadszedł szabat, zaczął nauczać w synagodze; a wielu, przysłuchując się, pytało ze zdziwieniem: «Skąd to u niego? I co to za mądrość, która mu jest dana? I takie cuda dzieją się przez jego ręce! 3 Czy nie jest to cieśla, syn Maryi, a brat Jakuba, Józefa, Judy i Szymona? Czyż nie żyją tu u nas także jego siostry?» I powątpiewali o Nim. 4 A Jezus mówił im: «Tylko w swojej ojczyźnie, wśród swoich krewnych i w swoim domu może być prorok tak lekceważony». 5 I nie mógł tam zdziałać żadnego cudu, jedynie na kilku chorych położył ręce i uzdrowił ich. 6 Dziwił się też ich niedowiarstwu. Potem obchodził okoliczne wsie i nauczał.

Przygotowanie

  • Jezus wraz z uczniami przychodzi do Nazaretu. Nie jest to jednak wizyta, którą można by zaliczyć do tych bardziej udanych. Mieszkańcy Jego rodzinnej miejscowości okazują podejrzliwość i niedowierzanie. Patrząc na znanego sobie Cieślę, nie potrafią dostrzec w Nim Bożego Pomazańca. Duchu Święty, oczyść moje serce ze zbędnych założeń i otwórz je na światło dzisiejszego Słowa.

Punkty do medytacji

  • Wyszedł stamtąd i przyszedł do swego rodzinnego miasta. A towarzyszyli Mu Jego uczniowie (w. 1) Jezus opuszcza Kafarnaum, gdzie objawił swoją boską moc nad chorobą i śmiercią (por. Mk 5,21-43). Przychodzi do „swego rodzinnego miasta” (gr. eis ten patrida autu; dosł. „do swej ojczyzny”). Wizyta ta nie będzie miała nic z sentymentalności, jaka zazwyczaj towarzyszy odwiedzinom rodzinnych stron. Jezus przychodzi do miejsca swego wychowania z oficjalną misją. Ewangelista podkreśla, że są z Nim „Jego uczniowie” (gr. hoi mathetai autu). Tym razem nie będą oni jednak świadkami triumfu Dobrej Nowiny, lecz odrzucenia z jakim Pan się spotka ze strony swoich ziomków. Jako uczeń Jezusa jestem zaproszony, by poznać i przyjąć całą Ewangelię. Fragmenty, w których mowa jest o niewierze spotykanych przez Niego ludzi, również stanowią ważną lekcję, z której mogę wyciągnąć wskazówki na moje życie. Czy przyjmuję Ewangelię taką, jaka jest, bez selekcji i koncentrowania się jedynie na ulubionych fragmentach?
  • Gdy zaś nadszedł szabat, zaczął nauczać w synagodze; a wielu, przysłuchując się, pytało ze zdziwieniem: «Skąd to u niego? I co to za mądrość, która mu jest dana? I takie cuda dzieją się przez jego ręce! (w. 2) Zgodnie ze swoim zwyczajem (por. Mk 1,21; 3,1) Jezus przychodzi w „szabat” (gr. to sabbaton) do miejscowej synagogi, by „nauczać” (gr. didasko). Słysząc Jego słowa, mieszkańcy Nazaretu wydają się reagować podobnie do wcześniejszych audytoriów (por. Mk 1,22). W rzeczywistości jednak przeżywają głęboki wstrząs, gdyż to, co widzą i słyszą, rażąco kontrastuje z ich wiedzą o prostym pochodzeniu Jezusa. Zadawane przez nich pytania kryją w sobie rosnące niedowierzanie. Przecież „mądrość” (gr. he sofia) i „cuda” (gr. he dynamis) są atrybutami samego Boga (por. Jr 10,12; 51,15; Dn 2,20)! Postawę mieszkańców Nazaretu od samego początku charakteryzuje podejrzliwość. Na podstawie dotychczasowej znajomości Jezusa oraz docierających do nich informacji o Jego publicznej działalności, wyrobili sobie zdanie, które już na starcie całkowicie zamknęło ich na Niego. Czy jestem świadomy, że obraz Boga, jaki noszę w moim sercu, pomaga lub utrudnia w przyjęciu zbawienia? Na czym opieram ten obraz, na Ewangelii i nauce Kościoła, czy raczej na moich indywidualnych wyobrażeniach i pragnieniach?
  • Czy nie jest to cieśla, syn Maryi, a brat Jakuba, Józefa, Judy i Szymona? Czyż nie żyją tu u nas także jego siostry?» I powątpiewali o Nim (w. 3) Seria podejrzliwych pytań nie kończy się. Nazywając Jezusa „cieślą” (gr. ho tekton), mieszkańcy Nazaretu redukują Go do roli prostego rzemieślnika i odmawiają prawa do prorockiego autorytetu. Wyliczając imiona Jego krewnych, chcą udowodnić, że Jego pochodzenie jest banalne i pozbawione jakiejkolwiek tajemnicy. Określenie „syn Maryi” (gr. ho hyios tes Marias), zamiast zwyczajowego przywołania imienia ojca, może sugerować, że Józef już nie żył. Ale może również stanowić złośliwą aluzję do niejasnych okoliczności narodzin Jezusa. Jak czytamy w tłumaczeniu Biblii Tysiąclecia, obecni w nazareńskiej „powątpiewali o Nim” (gr. skandalidzonto en auto). Obecny w tekście greckim czasownik skandalidzo (dosł. „potknąć się o przeszkodę”) ma w sobie silny ładunek emocjonalny. Nie chodzi zatem jedynie o zwykłe powątpiewanie, ale wręcz gorszenie się osobą i zachowaniem Jezusa. Owe zgorszenie wynika z nieumiejętności zaakceptowania faktu, że mądrość Boża może objawić się przez kogoś, kogo zna się od dziecka. Mieszkańcy Nazaretu są typowym przykładem obrazującym wcześniejsze słowa Pana o tych, którzy patrzą, ale nie widzą, słuchają, ale nie rozumieją (por. Mk 4,12). Zwyczajność Jezusa, „chłopaka z sąsiedztwa”, dla Nazarejczyków stanowiła przeszkodę nie do pokonania. Nie potrafili przyjąć do wiadomości, że Bóg może działać przez Kogoś tak bliskiego i znanego. A jak jest ze mną? Czy potrafię dostrzec obecność Chrystusa w otaczających mnie ludziach? Czy zgadzam się na to, by także powszedniość mojego życia była miejscem objawiania się Boga?
  • A Jezus mówił im: «Tylko w swojej ojczyźnie, wśród swoich krewnych i w swoim domu może być prorok tak lekceważony» (w. 4) Postawa mieszkańców Nazaretu nie mogła nie spotkać się z reakcją ze strony Jezusa. Przytacza On przysłowie, które funkcjonowało wtedy w powszechnym obiegu (por. Łk 4,24; J 4,44). Mówi o „proroku” (gr. ho profetes) lekceważonym „w swojej ojczyźnie” (gr. en te patridi autu), „wśród swoich krewnych” (gr. en tois syngeneusin) i „w swoim domu” (gr. en te oikia autu). Nazywając siebie prorokiem, Jezus łączy swój los z losem długiej linii starotestamentalnych proroków, odrzucanych i prześladowanych ze względu na treść głoszonego orędzia. Natomiast wymieniając kolejne „kręgi odrzucenia”, podkreśla, że w życiu głoszącego nawet najbliższe relacje mogą być zagrożone. Bliskość fizyczna nie zawsze idzie w parze z bliskością serca czy ze zrozumieniem misji. Popatrzę na moje najbliższe relacje. Czy jest w nich miejsce na wspólne kroczenie drogą wiary? Czy potrafimy wzjamnie ubogacać się doświadczeniem Chrystusa?
  • I nie mógł tam zdziałać żadnego cudu, jedynie na kilku chorych położył ręce i uzdrowił ich (w. 5) Stwierdzenie ewangelisty, że Jezus „nie mógł tam zdziałać żadnego cudu” (gr. uk edynato ekei poiesai udemian dynamin), nie wskazuje na Jego bezsilność, lecz na relacyjny charakter łaski, która wymaga wiary jako przestrzeni do działania. Bóg tak dalece szanuje wolną wolę człowieka, że pozwala, by ludzki opór powstrzymywał Jego nadzwyczajne interwencje. Mimo ogólnej atmosfery sceptycyzmu, działalność cudotwórcza Jezusa nie zostaje całkowicie wygaszona (por. Iz 53,3-5). Udaje Mu się uzdrowić garstkę chorych, po raz kolejny przez dotyk (por. 1,31.41; 5,23.28). Bóg szanuje moją wolność… Zatrzymam się na chwilę przy tej prawdzie. Spróbuję dostrzec, czy nie ma we mnie schematu myślowego, według którego wiara jest zagrożeniem dla wolności.
  • Dziwił się też ich niedowiarstwu. Potem obchodził okoliczne wsie i nauczał (w. 6) Kończąc relację z Nazaretu, Marek wspomina o tym, że Jezus „dziwił się” (gr. ethamuadzen) niedowiarstwu (gr. he apistia) jego mieszkańców. Szczegół ten jest osobliwy, gdyż Ewangelie zazwyczaj pokazują zdumienie Pana wobec wielkiej wiary, a nie jej braku (por. Mt 8,10; 15,28). Reakcja ta nie prowadzi jednak do gniewu, lecz staje się impulsem do zmiany strategii działania. Jezus „nie traci czasu” na siłowe przekonywanie zamkniętych serc w Nazarecie, lecz wyrusza w drogę, by nauczać w okolicznych wioskach. Na poziomie symbolicznym, przejście od prób czynienia cudów do głoszenia sugeruje, że tam, gdzie brakuje fundamentu, jakim jest otwartość i zaufanie, nauczanie musi najpierw przygotować grunt pod przyszłe owoce. Im więcej we mnie zagubienia i buntu wobec Boga, tym bardziej potrzebuję Słowa, które niczym kropla drążąca skałę, potrafi stopniowo przebić się przez skorupę mojego serca. Wzbudzę w sobie dziękczynienie za każdą modlitwę Słowem, za każdą spotkanie Słowa z moim „ja”.

Modlitwa w ciągu dnia

  • „Panie Jezu, mów do mnie, rozbrajaj we mnie wszelkie pułapki czyhające na łaskę zbawienia”.

A śledzili Go, czy uzdrowi go w szabat, żeby Go oskarżyć (Mk 3,1-6)

Napisano Autor: ks. RafałW Formacja biblijna, Komentarze biblijne

1 Wszedł znowu do synagogi. Był tam człowiek, który miał uschniętą rękę. 2 A śledzili Go, czy uzdrowi go w szabat, żeby Go oskarżyć. 3 On zaś rzekł do człowieka z uschłą ręką: «Podnieś się na środek!» 4 A do nich powiedział: «Co wolno w szabat: uczynić coś dobrego czy coś złego? Życie uratować czy zabić?» Lecz oni milczeli. 5 Wtedy spojrzawszy na nich dokoła z gniewem, zasmucony z powodu zatwardziałości ich serc, rzekł do człowieka: «Wyciągnij rękę!» Wyciągnął, i ręka jego stała się znów zdrowa. 6 A faryzeusze wyszli i ze zwolennikami Heroda zaraz się naradzali przeciwko Niemu, w jaki sposób Go zgładzić.

Przygotowanie

  • Dzisiejsza perykopa jest ostatnim z pięciu kolejnych fragmentów Ewangelii Marka, w których działanie Jezusa lub Jego uczniów spotyka się z opozycją ze strony ówczesnych elit żydowskich (por. Mk 2,1-3,6). Tym razem jednak sprawa nie zakończy się jedynie na krytyce. Przeciwnicy Jezusa zawiążą spisek, którego celem będzie Jego śmierć. W chwili ciszy uspokoję moje serce, przygotuje je na słuchanie Słowa.

Punkty do medytacji

  • Wszedł znowu do synagogi. Był tam człowiek, który miał uschniętą rękę (w. 1) Narracja Markowej Ewangelii ponownie przenosi się do synagogi. Jezus spotyka tam człowieka z „uschniętą ręką” (gr. ekserammenen echon ten cheira). Chodzi o rękę dotknięta atrofią, prawdopodobnie sparaliżowaną. Forma użytego czasownika (imiesłów czasu przeszłego dokonanego strony biernej) sugeruje długotrwałą chorobę, być może od urodzenia. W ówczesnych realiach, kiedy większość ludzi żyła z pracy własnych rąk, ten rodzaj niepełnosprawności stanowił poważny problem, gdyż uniemożliwiał mężczyźnie podjęcie pracy fizycznej, czyniąc go zależnym od innych. Obecność cierpiącego w miejscu modlitwy jest niemym wołaniem o Bożą interwencję. Jezus w dzisiejszej Ewangelii uczy mnie wrażliwości na ludzkie cierpienie. Wzywa, bym nie przechodził obok niego obojętnie. Za każdą chorobą, ułomnością czy bólem kryje się konkretny człowiek. Czy pielęgnuję w sobie wrażliwość na ludzi cierpiących?
  • A śledzili Go, czy uzdrowi go w szabat, żeby Go oskarżyć (w. 2) Przeciwnicy Jezusa (chodzi o faryzeuszy z w. 6) bacznie Go obserwują, ale nie z ciekawości czy wiary, lecz z chęci znalezienia dowodu winy. Nie dostrzegają cierpiącego mężczyzny. Ich wzrok koncentruje się na Jezusie, potencjalnym łamaczu Prawa. Szabat, zamiast być czasem świętowania, staje się dla nich okazją do zastawienia pułapki. Przeciwnicy Jezusa zakładają, że jest On w stanie uzdrowić mężczyznę i słusznie przypuszczają, że jego widok skłoni Go do tego. W ich rygorystycznym mniemaniu uzdrowienie, które nie jest bezpośrednim ratowaniem życia, będzie rodzajem pracy zakazanej w szabat (por. Łk 13,14). Według Prawa złamanie szabatowego zakazu pracy mogło być ukarane nawet śmiercią (por. Wj 31,14-15; 35,2; Lb 15,32-36). W spojrzeniu faryzeuszy z dzisiejszej Ewangelii kryje się podejrzliwość i podstęp. Z tego powodu nie są w stanie dostrzec tego, co istotne. A jak jest z moim spojrzeniem? Czy potrafię bez zbędnych emocji patrzeć na bliźniego? Czy wystrzegam się podejrzliwości i podstępu?
  • On zaś rzekł do człowieka z uschłą ręką: «Podnieś się na środek!» (w. 3) Jezus nie ignoruje narastającego napięcia, lecz odważnie przejmuje inicjatywę, zwracając się bezpośrednio do chorego. Polecenie „Podnieś się na środek!” (gr. egeire eis to meson) ma na celu wyciągnięcie tego człowieka z cienia i uczynienie go widocznym dla wszystkich zgromadzonych. Chrystus chce, aby nadchodzący cud dokonał się jawnie, jako publiczne świadectwo prawdy, a nie potajemne działanie. Postawienie chorego w centrum zgromadzenia zmusza faryzeuszy do skonfrontowania się z realnym, ludzkim cierpieniem, którego nie chcieli widzieć. Jest to także akt przywracania godności, gdyż człowiek ten przestaje być marginalizowany przez swoją ułomność. Zatrzymam się na chwilę przy tym wersecie. Wyobrażę sobie, że Jezus także do mnie dzisiaj mówi „Podnieś się!”. Co te słowa oznaczają w kontekście mojej własnej ułomności?
  • A do nich powiedział: «Co wolno w szabat: uczynić coś dobrego czy coś złego? Życie uratować czy zabić?» Lecz oni milczeli (w. 4) Jezus zadaje swoim przeciwnikom pytanie, które trafia w sedno prawa Bożego i prawdziwej etyki szabatu. Dylemat – „Co wolno w szabat: uczynić coś dobrego czy coś złego?” – obnaża absurdalność ich restrykcyjnego myślenia o świętym dniu. Zaniechanie dobra, gdy ma się realną możliwość pomocy cierpiącemu, jest w oczach Jezusa równoznaczne z czynieniem zła. Pytanie o „ratowanie życia” (gr. psychen sosai) podnosi stawkę, sugerując, że każde uzdrowienie jest zwycięstwem nad śmiercią. Jednak przeciwnicy milczą. Każda uczciwa odpowiedź byłaby dla nich niewygodna i obnażyłaby ich bezduszność. Jezusowi zależy nie tylko na kalekim mężczyźnie, lecz również na swoich oponentach. Zadając im konkretne pytania, chce wyprowadzić ich na grunt prawdy. Przypomnę sobie te momenty, gdy słowo Boże prowokowało mnie do udzielenia odpowiedzi. Czy potrafiłem wtedy wyjść poza strefę komfortu?
  • Wtedy spojrzawszy na nich dokoła z gniewem, zasmucony z powodu zatwardziałości ich serc, rzekł do człowieka: «Wyciągnij rękę!» Wyciągnął, i ręka jego stała się znów zdrowa (w. 5) Ewangelista opisuje tutaj rzadki moment, w którym Jezus okazuje święty gniew połączony z głębokim smutkiem. Jego gwałtowna reakcja nie wynika z osobistej urazy, lecz z bólu z powodu „zatwardziałości ich serc” (gr. te porosei tes kardias). Zatwardziałość ta oznacza duchową ślepotę, brak empatii i fanatyczne przywiązanie do formy kosztem treści wiary. Mimo tak wrogiej atmosfery, Jezus wypowiada uzdrawiające „Wyciągnij rękę!” (gr. ekteinon ten cheira). Chory wykonuje ten gest, co skutkuje natychmiastowym przywróceniem sprawności. Co z nauki Jezusa najtrudniej jest mi przyjąć? Na jaką ewangeliczną prawdę moje serce jeszcze jest zamknięte? Porozmawiam o tym z Panem.
  • A faryzeusze wyszli i ze zwolennikami Heroda zaraz się naradzali przeciwko Niemu, w jaki sposób Go zgładzić (w. 6) Reakcja faryzeuszy na ten ewidentny znak Bożej mocy jest szokująca, wręcz irracjonalna. Zamiast uznać autorytet Jezusa i uwielbić Boga, natychmiast wychodzą z synagogi, by uknuć spisek przeciwko Jego życiu. W swojej zaślepionej nienawiści sprzymierzają się nawet z herodianami, którzy byli ich politycznymi i religijnymi wrogami. Wspólny cel – zgładzenie Jezusa – łączy te dwie zwalczające się zazwyczaj grupy w morderczym sojuszu. Faryzeusze, którzy uważali się za wyjątkowo sprawiedliwych i pobożnych, doprowadzą do śmierci Syna Bożego. Ich postawa mogła być zupełnie inna, gdyby tylko nie byli „zaimpregnowani” na słowa Jezusa. Jak dzisiaj wygląda moje serce? Jaka będzie moja odpowiedź na dzisiejsze Słowo?

Modlitwa w ciągu dnia

  • „Panie Jezu, mów do mnie, mocą Twojego słowa przebijaj się przed zatwardziałość mojego serca”.

I wnet rozeszła się wieść o Nim (Mk 1,21-28)

Napisano Autor: ks. RafałW Formacja biblijna, Komentarze biblijne

21 Przybyli do Kafarnaum i zaraz w szabat wszedł do synagogi, i nauczał. 22 Zdumiewali się Jego nauką: uczył ich bowiem jak ten, który ma władzę, a nie jak uczeni w Piśmie. 23 Był właśnie w ich synagodze człowiek opętany przez ducha nieczystego. Zaczął on wołać: 24 «Czego chcesz od nas, Jezusie Nazarejczyku? Przyszedłeś nas zgubić. Wiem, kto jesteś: Święty Boga». 25 Lecz Jezus rozkazał mu surowo: «Milcz i wyjdź z niego!» 26 Wtedy duch nieczysty zaczął nim miotać i z głośnym krzykiem wyszedł z niego. 27 A wszyscy się zdumieli, tak że jeden drugiego pytał: «Co to jest? Nowa jakaś nauka z mocą. Nawet duchom nieczystym rozkazuje i są Mu posłuszne». 28 I wnet rozeszła się wieść o Nim wszędzie po całej okolicznej krainie galilejskiej.

Przygotowanie

  • Po powołaniu czterech pierwszych uczniów (o czym mowa była we wczorajszej Ewangelii) Jezus dokonuje pierwszego cudu. W trakcie szabatowej liturgii w synagodze w Kafarnaum mocą swojego słowa przywraca wolność opętanemu mężczyźnie. Zdumieni świadkowie egzorcyzmu zaczynają pytać o tożsamość Jezusa. Pytanie o to, kim On właściwie jest, należy do głównych wątków Markowej Ewangelii. Duchu Święty, prowadź mnie w dzisiejszej modlitwie Słowem, pomóż mi poznać kolejne pokłady prawdy o Jezusie.

Punkty do medytacji

  • Przybyli do Kafarnaum i zaraz w szabat wszedł do synagogi, i nauczał (w. 21) Jezus wraz z uczniami przybywa do Kafarnaum, które odtąd stanie się strategicznym centrum Jego galilejskiej misji. Ewangelista Marek podkreśla, że Pan, szanując świętość szabatu, natychmiast udaje się do synagogi. Jednakże Jego uczestnictwo w szabatowej liturgii nie jest bierne, polega bowiem na aktywnym przejęciu roli nauczyciela. Jako że synagoga jest miejscem czytania i komentowania Tory, Jezus ma idealną okazję do głoszenia Dobrej Nowiny. Fakt, że zaczyna od nauczania, a nie od cudów, podkreśla prymat prawdy nad nadzwyczajnością znaków. Co dzisiaj bardziej do mnie przemawia, mądrość nauki Jezusa czy Jego cudowne czyny?
  • Zdumiewali się Jego nauką: uczył ich bowiem jak ten, który ma władzę, a nie jak uczeni w Piśmie (w. 22) Synagogalni słuchacze Jezusa reagują głębokim zdumieniem. Wywołuje je styl Jego nauczania. Ewangelista podkreśla, że Pan uczy „jak ten, który ma władzę” (gr. hos eksusian echon). Podczas gdy „uczeni w Piśmie” (gr. hoi grammateis) opierali swój autorytet na cytowaniu nauczania ważnych rabinów, Jezus przemawia z autorytetem samego Autora Prawa. Jego władza nie wynika z nadanego Mu urzędu czy popularności pośród ludu, lecz z boskiej tożsamości i osobistej charyzmy. Mieszkańcy Kafarnaum szybko odkrywają, że stoją w obliczu kogoś, kto nie tylko interpretuje Boga, ale Go uobecnia. Czy znam nauczanie Jezusa? Które fragmenty Jego nauki są dla mnie szczególnie ważne? Czy powracam do nich w trakcie codziennych zajęć?
  • Był właśnie w ich synagodze człowiek opętany przez ducha nieczystego. Zaczął on wołać: «Czego chcesz od nas, Jezusie Nazarejczyku? Przyszedłeś nas zgubić. Wiem, kto jesteś: Święty Boga» (ww. 23-24) Obecność Jezusa oraz Jego nauka doprowadzają do ujawnienia się obecności zła w opętanym człowieku. Określenie „duch nieczysty” (gr. pnaumati akatharto) wskazuje na osobową siłę, która sprzeciwia się świętości Boga i kala człowieka od wewnątrz. Duch ten nie może znieść bliskości Jezusa i Jego nauczania, dlatego reaguje agresywnym krzykiem. Pytanie – „Czego chcesz od nas?” – jest próbą obrony poprzez wyznaczenie granic. Demon sugeruje, że Jezus nie powinien ingerować w jego świat, wyczuwa bowiem, że Jego pojawienie się oznacza koniec i ostateczną zgubę. Czy mam świadomość, że obecność Jezusa w moim życiu (sakramenty, modlitwa indywidualna, rozważanie słowa Bożego itd.) są najpewniejszą ochroną przed zakusami złego?
  • Lecz Jezus rozkazał mu surowo: «Milcz i wyjdź z niego!» (w. 25) Jezus nie wdaje się w dyskusję z duchem nieczystym, lecz ucina ją krótkim, pełnym mocy rozkazem. Nie chce przyjmować świadectwa od ojca kłamstwa. Warto zauważyć, że egzorcyzm dokonuje się mocą samego słowa Jezusa, bez użycia skomplikowanych rytuałów czy formuł. Podkreśla to Jego absolutną wyższość nad światem duchów nieczystych. Uwalniając meżczyznę od dręczącego go demona, Jezus przywraca mu wolność i utraconą godność. Czy jestem świadomy, że moja walka ze złem, to coś więcej niż jedynie kwestia „bycia w porządku” wobec Boga? Czy dostrzegam, że chodzi także o ochronę i rozwój dobra, które zostało złożone w moim sercu przez Stwórcę?
  • Wtedy duch nieczysty zaczął nim miotać i z głośnym krzykiem wyszedł z niego (w. 26) Wyjście demona z opętanego mężczyzny jest gwałtowne i bolesne, manifestuje się konwulsjami i przeraźliwym krzykiem. Duch nieczysty, zmuszony do kapitulacji, po raz ostatni demonstruje swoją niszczycielską naturę, próbując zaszkodzić swojej ofierze. Ostatecznie jednak musi ustąpić przed autorytetem Jezusa. Na oczach zgromadzonych w synagodze zaczyna wypełniać się proroctwo Jana Chrzciciela, który zapowiadał, że nadchodzi „mocniejszy” (Mk 1,7). Jak dzisiaj przedstawia się stan mojego serca? Czy mam świadomość, że mój Zbawiciel jest potężniejszy od wszelkiego zła i nieuporządkowanych przywiązań?
  • A wszyscy się zdumieli, tak że jeden drugiego pytał: «Co to jest? Nowa jakaś nauka z mocą. Nawet duchom nieczystym rozkazuje i są Mu posłuszne» (w. 27) Obecnych w synagodze ogarnia jeszcze większe zdumieniem niż na początku. Prowadzą ożywioną dyskusję, pytając „Co to jest?” (gr. ti estin tuto). Próbują zdefiniować nową, nieznaną rzeczywistość, która właśnie wtargnęła w ich życie. Trafnie łączą nauczanie Jezusa z Jego czynami, widząc w tym spójną całość – „nowa jakaś nauka z mocą” (gr. didache kaine kat eksusian). Dostrzegają, że autorytet Jezusa rozciąga się nie tylko na intelektualną interpretację Pisma, ale także na sferę duchową. Czy potrafię zadziwić się Jezusem? Czy mam świadomość, że przyniesione przez Niego zbawienie dotyczy całego mnie, moich myśli i uczuć, ciała i duszy?
  • I wnet rozeszła się wieść o Nim wszędzie po całej okolicznej krainie galilejskiej (w. 28) Wskutek nadzwyczajnego wydarzenia w synagodze w Kafarnaum wieść o Jezusie błyskawicznie rozprzestrzenienia się po całym regionie Galilei. Owa „sława” Jezusa nie jest wynikiem zaplanowanej kampanii marketingowej, lecz naturalnej, ludzkiej reakcji na spotkanie z mocą żywego Boga. Jezus staje się osobą publiczną, o której dyskutuje się w domach, na rynkach i w synagogach. Przypomnę sobie momenty z mojego życia, kiedy w sposób szczególny doświadczyłem Bożej łaski. Czy potrafię o tym rozmawiać z innymi?

Modlitwa w ciągu dnia

  • „Panie Jezu, przemawiaj do mojego serca, zasiewaj w nim swoje słowo i oczyszczaj je ze złych przywiązań”.

Duch Pański spoczywa na Mnie (Łk 4,14-22a)

Napisano Autor: ks. RafałW Formacja biblijna, Komentarze biblijne

14 Potem powrócił Jezus mocą Ducha do Galilei, a wieść o Nim rozeszła się po całej okolicy. 15 On zaś nauczał w ich synagogach, wysławiany przez wszystkich. 16 Przyszedł również do Nazaretu, gdzie się wychował. W dzień szabatu udał się swoim zwyczajem do synagogi i powstał, aby czytać. 17 Podano Mu księgę proroka Izajasza. Rozwinąwszy księgę, znalazł miejsce, gdzie było napisane: 18 Duch Pański spoczywa na Mnie, ponieważ Mnie namaścił i posłał Mnie, abym ubogim niósł dobrą nowinę, więźniom głosił wolność, a niewidomym przejrzenie; abym uciśnionych odsyłał wolnymi, 19 abym obwoływał rok łaski Pana. 20 Zwinąwszy księgę, oddał słudze i usiadł; a oczy wszystkich w synagodze były w Niego utkwione. 21 Począł więc mówić do nich: «Dziś spełniły się te słowa Pisma, któreście słyszeli». 22 A wszyscy przyświadczali Mu i dziwili się pełnym łaski słowom, które płynęły z ust Jego.

Przygotowanie

  • Synagoga w Nazarecie staje się miejscem programowego manifestu Jezusa. Skończył się czas starotestamentalnego oczekiwania. Oto na oczach mieszkańców tej niewielkiej galilejskiej miejscowości wypełniają się prorockie zapowiedzi, nadszedł czas łaski i miłosierdzia dla wszystkich ubogich, zniewolonych i przygniecionych. Duchu Święty, prowadź mnie w dzisiejszej modlitwie Słowem, przygotuj moje serce na przyjęcie Mesjasza.

Punkty do medytacji

  • Potem powrócił Jezus mocą Ducha do Galilei, a wieść o Nim rozeszła się po całej okolicy. On zaś nauczał w ich synagogach, wysławiany przez wszystkich (ww. 14-15) Powrót Jezusa do Galilei po kuszeniu na pustyni (Łk 4,1-13) nie jedynie zwykłą podróżą, lecz triumfalnym wkroczeniem w mocy Ducha Świętego. Ruch ten nie wynika z ludzkiej ambicji, ale jest bezpośrednim skutkiem prowadzenia przez Ducha, który namaścił Go podczas chrztu. Wieść o Jezusie rozchodzi się błyskawicznie, co świadczy o wielkim głodzie duchowym ówczesnego człowieka. Głównym terenem działalności Mistrza stają się synagogi, czyli religijne i społeczne serce każdej żydowskiej osady. Jezus wchodzi w istniejące struktury starotestamentalnego judaizmu, by je odnowić od wewnątrz. Czy pozwalam Duchowi Świętemu prowadzić się przez moja codzienność? Czy mam świadomość, że stan mojej wiary ma duchowy wpływ na moje otoczenie?
  • Przyszedł również do Nazaretu, gdzie się wychował. W dzień szabatu udał się swoim zwyczajem do synagogi i powstał, aby czytać (w. 16) Przybycie Jezusa do Nazaretu ma zarówno wymiar sentymentalny, jak i teologiczny. Z jednej strony jest to powrót do korzeni Jego ludzkiej tożsamości i dotychczasowego życia. Ewangelista zaznacza, że uczestnictwo w liturgii szabatowej było Jego „zwyczajem” (gr. to eiothos auto), co ukazuje Jezusa jako pobożnego Żyda, szanującego tradycję ojców. Co do wymiaru teologicznego, Łukasz pisze, że w trakcie synagogalnej liturgii Jezus „powstał, aby czytać”. Jest to moment przełomowy, w którym Syn cieśli publicznie wychodzi z roli rzemieślnika, by przyjąć rolę Nauczyciela. Uświadomię sobie, jak wielkim skarbem jest tradycji wiary przejęta od moich przodków. W jaki sposób dbam o jej zachowanie? Jak jest moja rola we wspólnocie wiary? Do czego Pan mnie powołuje?
  • Podano Mu księgę proroka Izajasza. Rozwinąwszy księgę, znalazł miejsce, gdzie było napisane (w. 17) Podanie zwoju proroka Izajasza nie było przypadkiem, gdyż była to księga najczęściej czytana w synagogach i zawierająca najwięcej proroctw mesjańskich. Fakt, że Jezus „znalazł miejsce” (gr. heuren ton topon), sugeruje suwerenny i celowy wybór konkretnego tekstu. Nie czyta On fragmentu na chybił trafił, lecz dobiera słowa, które doskonale zdefiniują Jego tożsamość i misję. Gest rozwinięcia zwoju jest symbolicznym otwarciem skarbca starotestamentalnych obietnic, które czekały na ten moment przez stulecia. Czy potrafię wskazać na fragmenty Pisma Świętego, które szczególnie opisują moją tożsamość? Czy noszę w swojej pamięci te urywki, które mnie ukształtowały duchowo?
  • Duch Pański spoczywa na Mnie, ponieważ Mnie namaścił i posłał Mnie, abym ubogim niósł dobrą nowinę, więźniom głosił wolność, a niewidomym przejrzenie; abym uciśnionych odsyłał wolnymi, abym obwoływał rok łaski Pana (ww. 18-19) Odczytany fragment Izajasza stanowi programowy manifest mesjański, przy pomocy którego Jezus definiuje źródło swojej mocy i cel działania. Słowa „Duch Pański spoczywa na Mnie” (gr. pneuma kyriu ep eme) potwierdzają Jego namaszczenie, to że jest Chrystusem (hebr. Meszijah, „Pomazaniec”). Jego misja jest skierowana do „ubogich” (gr. ptochois), co w sensie biblijnym oznacza ludzi pokornych (hebr. anawim), którzy swoja ufność całkowicie złożyli w Bogu. Ponadto Jezus przedstawia się jako Boski Wyzwoliciel, który przychodzi zerwać kajdany zła i przywrócić godność uciśnionym. Ogłoszenie „roku łaski” (gr. eniauton kyriu dekton) nawiązuje do starotestamentalnego prawa, które nakazywało co 50 lat darować długi i wyzwalać niewolników. Jezus przenosi tę społeczną ideę na poziom zbawienia wiecznego, inaugurując czas nieskończonego Bożego miłosierdzia. Zatrzymam się na chwilę Jezusowym manifeście. Ja też jestem Jego adresatem. W którym fragmencie proroctwa Izajasza najbardziej się odnajduję?
  • Zwinąwszy księgę, oddał słudze i usiadł; a oczy wszystkich w synagodze były w Niego utkwione (w. 20) Po odczytaniu wybranego przez siebie fragmentu Jezus z szacunkiem zwija zwój i oddaje go słudze synagogalnemu). Następnie siada, co w tradycji żydowskiej było oficjalną postawą nauczyciela przygotowującego się do wygłoszenia autorytatywnego komentarza. Ten gest oznacza, że to, co zaraz powie, będzie miało rangę oficjalnej wypowiedzi. Ewangelista plastycznie opisuje reakcję tłumu, pisząc „oczy wszystkich były w Nim utkwione”, co wyraża ogromne napięcie. To intensywne spojrzenie mieszkańców Nazaretu miesza w sobie ciekawość, dumę z rodaka, ale i pewną roszczeniowość. Czy pielęgnuje w sobie głód Słowa? Co mogę zrobić, by moje spotkania ze Słowem były jeszcze bardziej owocne?
  • Począł więc mówić do nich: «Dziś spełniły się te słowa Pisma, któreście słyszeli» (w. 21) Jezus wypowiada najkrótszą, a zarazem najbardziej wstrząsają homilię, spośród zapisanych na kartach Ewangelii. Słowo „Dziś” (gr. semeron) oznacza, że czas oczekiwania na Mesjasza definitywnie się zakończył i nastała nowa era w historii zbawienia. Jezus nie mówi już więcej o proroctwach w czasie przyszłym, lecz utożsamia się z ich wypełnieniem tu i teraz, na oczach świadków zgromadzonych w nazareńskiej synagodze. Wyrażenie „spełniły się te słowa” oznacza, że tekst Izajasza ożył i stał się Osobą siedzącą przed nimi. Jezus stawia siebie w centrum Pisma Świętego, pokazując, że to On jest kluczem do zrozumienia wszystkich obietnic Boga. Starotestamentalne proroctwa wypełniają się także w moim życiu. Jest tak za każdym razem, gdy w jego centrum umieszczam Chrystusa. Kim Jezus dzisiaj jest dla mnie? Za co szczególnie chciałbym Mu podziękować?

Modlitwa w ciągu dnia

  • „Panie Jezu, napełniony Duchem Świętym Mesjaszu, bądź Panem mojego życia, Tobie oddaje moją codzienność. Ogłaszaj nad nią rok łaski Pana”.

Żaden prorok nie jest mile widziany w swojej ojczyźnie (Łk 4,21-30)

Napisano Autor: ks. RafałW Formacja biblijna

IV Niedziela Zwykła

Łk 4,21-30

21 Począł więc mówić do nich: «Dziś spełniły się te słowa Pisma, któreście słyszeli». 22 A wszyscy przyświadczali Mu i dziwili się pełnym łaski słowom, które płynęły z ust Jego. I mówili: «Czy nie jest to syn Józefa?» 23 Wtedy rzekł do nich: «Z pewnością powiecie Mi to przysłowie: Lekarzu, ulecz samego siebie; dokonajże i tu, w swojej ojczyźnie, tego, co wydarzyło się, jak słyszeliśmy, w Kafarnaum». 24 I dodał: «Zaprawdę, powiadam wam: Żaden prorok nie jest mile widziany w swojej ojczyźnie. 25 Naprawdę, mówię wam: Wiele wdów było w Izraelu za czasów Eliasza, kiedy niebo pozostawało zamknięte przez trzy lata i sześć miesięcy, tak że wielki głód panował w całym kraju; 26 a Eliasz do żadnej z nich nie został posłany, tylko do owej wdowy w Sarepcie Sydońskiej. 27 I wielu trędowatych było w Izraelu za proroka Elizeusza, a żaden z nich nie został oczyszczony, tylko Syryjczyk Naaman». 28 Na te słowa wszyscy w synagodze unieśli się gniewem. 29 Porwawszy się z miejsc, wyrzucili Go z miasta i wyprowadzili aż na urwisko góry, na której zbudowane było ich miasto, aby Go strącić. 30 On jednak, przeszedłszy pośród nich, oddalił się.

Przygotowanie

  • Dzisiejsza liturgia słowa przytacza dalszą część Łukaszowego opowiadania o wizycie Jezusa w nazaretańskiej synagodze (por. Ewangelia sprzed tygodnia). Programowe wystąpieniem Pana, oparte o słowa starotestamentalnych zapowiedzi zbawienia, spotyka się z nieufnością, a nawet odrzuceniem ze strony mieszkańców Jego rodzinnego miasta. Duchu Święty, przyjdź i uzdolnij moje serce na przyjęcie daru Słowa.

Punkty do medytacji

  • Począł więc mówić do nich: «Dziś spełniły się te słowa Pisma, któreście słyszeli» (w. 21) Po odczytaniu fragmentu z Księgi Izajasza, w którym zarysowana została sylwetka Posłańca mającego w mocy Ducha przynieść wybawienie ludzkości doświadczającej skutków grzechu pierworodnego (por. Iz 61,1-2), Jezus w stanowczy i autorytatywny sposób stwierdza, że czas oczekiwania na wypełnienie się starotestamentalnego proroctwa dobiegł końca. Zgromadzeni w synagodze są świadkami nadejścia czasu zbawienia. Bóg ich ojców dochowuje złożonych przez siebie obietnic. Uczestnicząc w ofierze Mszy Świętej, możemy być uczestnikami podobnej sytuacji. W mszalnej liturgii uobecnia się nasze pojednanie z Bogiem i obdarzenie nas nowym życiem w Chrystusie. Czy jestem tego świadomy? Jakie uczucia i pragnienia rodzą się we mnie, gdy uczestniczę w niedzielnej Eucharystii?
  • A wszyscy przyświadczali Mu i dziwili się pełnym łaski słowom, które płynęły z ust Jego. I mówili: «Czy nie jest to syn Józefa?» (w. 22) Usłyszawszy słowa Jezusa mieszkańcy Nazaretu początkowo wydają się być przekonani o ich prawdziwości. Podkreśla to użyty w tym miejscu grecki czasownik martyreo („dawać świadectwo, poświadczać, potwierdzać”), który w drugiej części Łukaszowego dzieła pojawia się w odniesieniu do osób cieszących się szacunkiem innych (por. Dz 10,22; 16,2; 22,12). Jezusowe orędzie łaski do głębi porusza obecnych w synagodze. Szybko jednak zaczynają wątpić. Znają przecież Jezusa i Jego rodzinę, wiedzą, że jest synem Józefa, z którego pracy rzemieślniczej wielokrotnie korzystali. Być może także sam Jezus nie raz wykonywał dla nich pracę. Trudno jest im wytrwać w przekonaniu, że to właśnie On jest zapowiadanym przez proroków Mesjaszem. A jak jest ze mną? Czy pielęgnuję w sobie ufność, że Boże obietnice spełnią się także wobec mnie? Czy na przykład będąc poruszonym przez Słowo proklamowane w trakcie niedzielnej Eucharystii, nie podaje się zbyt łatwo zwątpieniu w obliczu trudności dnia codziennego?
  • Wtedy rzekł do nich: «Z pewnością powiecie Mi to przysłowie: Lekarzu, ulecz samego siebie; dokonajże i tu, w swojej ojczyźnie, tego, co wydarzyło się, jak słyszeliśmy, w Kafarnaum» (w. 23) Scena w nazaretańskiej synagodze jest w Łukaszowej Ewangelii pierwszym szczegółowym opisem publicznej działalności Jezusa. Wcześniej ewangelista bardzo ogólnie wspomina, że Pan działał i nauczał w wielu miastach Galilei (por. Łk 4,14-15). Dlatego reakcję zgromadzonych w synagodze Jezus interpretuje jako żądanie znaku, podobnego do cudownych uzdrowień, które miały miejsce chociażby w Kafarnaum. Czy nie utrwalam w sobie przekonania, że Boże słowo do mnie skierowane będzie poparte jakimś nadzwyczajnym wydarzeniem? Czy dostrzegam Bożą obecność w prostocie mojego życia?
  • I dodał: «Zaprawdę, powiadam wam: Żaden prorok nie jest mile widziany w swojej ojczyźnie (w. 24) W Trzeciej Ewangelii Jezus sześciokrotnie posługuje się uroczystym hebrajskim słowem amen, przetłumaczonym tutaj jako „zaprawdę”, aby podkreślić wagę swojej wypowiedzi (por. 12,37; 18,17.29; 21,32; 23,43). Tym razem Pan odnosi się do losu starotestamentalnych proroków, którzy najczęściej byli odrzucani przez swoich. Podobnie jest z Nim samym. Przed chwilą ogłosił Nazareńczykom, że oto nadszedł rok łaski od Pana, oni jednak w odpowiedzi nie obdarzyli Go łaskawym przyjęciem. Jaki jest mój stosunek do osób duchownych, które pochodzą z mojego środowiska? Czy to, że ich znam, nie sprawia, że nie traktuję poważnie głoszonej przez nich nauki?
  • Naprawdę, mówię wam: Wiele wdów było w Izraelu za czasów Eliasza, kiedy niebo pozostawało zamknięte przez trzy lata i sześć miesięcy, tak że wielki głód panował w całym kraju; a Eliasz do żadnej z nich nie został posłany, tylko do owej wdowy w Sarepcie Sydońskiej. I wielu trędowatych było w Izraelu za proroka Elizeusza, a żaden z nich nie został oczyszczony, tylko Syryjczyk Naaman (ww. 25-27) Kontynuując porównanie do losu starotestamentalnych proroków, Jezus powołuje się na historię dwóch z nich. Eliasz pomógł przetrwać wielki głód wdowie i jej synowi, mieszkańcom pogańskiej Sarepty (por. 1 Krl 17,8-16). Natomiast dzięki Elizeuszowi oczyszczony z trądu został inny poganin, Syryjczyk Naaman (por. 2 Krl 5,1-14). W rezultacie zarówno kobieta jak i mężczyzna, mimo że nie należeli do Narodu Wybranego, uznali Boga Izraela za prawdziwego Boga (por. 1 Krl 17,24; 2 Krl 5,15). Jaki jest mój stosunek do osób niepodzielających moich przekonań religijnych? Czy potrafię okazać im szacunek, a w konsekwencji dać pozytywne świadectwo mojej wiary?
  • Na te słowa wszyscy w synagodze unieśli się gniewem. Porwawszy się z miejsc, wyrzucili Go z miasta i wyprowadzili aż na urwisko góry, na której zbudowane było ich miasto, aby Go strącić (ww. 28-29) Mimo że starotestamentalne teksty kilkukrotnie zapowiadają, że również poganie zostaną włączeni w Boży plan zbawienia (por. Iz 2,2-4; 60,1-9), wielu Żydów w czasach Jezusa było przekonanych, że osoby nienależące do ich ludu nie będą zbawiene, a tych, którzy szczególnie ich uciskali, czeka pomsta ze strony Boga. Dlatego słowa Jezusa zostały odebrane przez obecnych w synagodze jako bluźnierstwo, za które należy się kara śmierci. Czy proszę Boga, by pomógł mi wybaczyć wyrządzone i krzywdy? Czy potrafię modlić się za moich nieprzyjaciół?
  • On jednak, przeszedłszy pośród nich, oddalił się (w. 30) Zakończenie sceny w nazaretańskiej synagodze może być odczytywane jako zapowiedź odrzucenia, z którym Jezus ostatecznie spotka się ze strony części Izraela. Nie jest to jednak jeszcze czas Jego męki, a nawet kiedy on nadejdzie, Pan świadomie podda się ukrzyżowaniu, by w ten sposób dobrowolnie i z miłości złożyć ofiarę za grzechy całej ludzkości. Póki co, Jezus opuszcza Nazaret i prawdopodobnie nigdy już do niego nie wróci. Czy potrafię w konkretnym „dzisiaj” odkrywać czas łaski? Czy nie rozmijam się z Jezusem?

Modlitwa w ciągu dnia

  • Panie Jezu, pomóż mi wybaczać i kochać moich nieprzyjaciół.